شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٧ - ماء (انبياء/ ٣٠ )
م و ه
ماء : (انبياء/ ٣٠.) ○
به معنى «آب» و در اصل «موه» بوده كه واو به الف تبديل شده (ماه)، سپس «هاء» به «همزه» بدل شده و به صورت «ماء» درآمده است. جمع آن: امواه و مياه و مصغّرش مويه مىباشد، امّا در قرآن مجيد به صورت جمع به كار نرفته و در ٦٣ مورد به صورت مفرد آمده است (٥٩ بار به شكل ماء و به شكلهاى: ماءك و ماؤكم و ماءها و ماؤها هركدام يكبار آمده است)*
بنابراين، معناى معمولى «ماء» همان آب است، امّا گاهى به هر شئ مايع «ماء» گفته مىشود، مانند فلزات مايع و امثال آن.
در مورد پيدايش همۀ موجودات زنده از آب كه در ذيل آيۀ مورد بحث به آن اشاره شده دو تفسير مشهور است:
يكى اينكه حيات همۀ موجودات زنده - اعم از گياهان و حيوانات - به آب بستگى دارد، همين آبى كه بالاخره مبدأ آن بارانى است كه از آسمان نازل مىشود، ديگر اينكه «ماء» در اينجا اشاره به آب نطفه است كه موجودات زنده معمولا از آن بهوجود مىآيند.
جالب اينكه دانشمندان امروز معتقدند كه نخستين جوانۀ حيات در اعماق درياها پيدا شده است، به همين دليل آغاز حيات و زندگى را از آب مىدانند و اگر قرآن آفرينش انسان را از خاك مىشمرد، نبايد فراموش كنيم منظور از خاك همان طين (گل) است كه تركيبى است از آب و خاك.
اين موضوع نيز قابل توجه است كه طبق تحقيقات دانشمندان قسمت عمدۀ بدن انسان
(○) ... وَ جَعَلْنٰا مِنَ اَلْمٰاءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ... «و هرچيز زندهاى را از آب قرار داديم» انبياء/ ٣٠.
(*) المعجم الاحصائى لالفاظ القرآن الكريم.