شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٦٢ - مدّة (توبه/ ٤ )
يَمُدُّهُ : (لقمان/ ٢٧.)
از «مداد» به معنى «مركب» يا هر مادّۀ رنگينى است كه با آن مىنويسند و در اصل از «مدّ» به معنى «كشش» گرفته شده، زيرا خطوط به وسيلۀ كشش قلم بر صفحۀ كاغذ پيدا مىشود.
بعضى از مفسران معنى ديگرى براى آن نقل كردهاند و آن روغنى است كه در چراغ مىريزند و سبب روشنايى چراغ است و هردو معنى در واقع به يك ريشه بازمىگردد.
در آيۀ ٢٠٢ سورۀ اعراف مىخوانيم:
جملۀ: يمدّونهم، از «امداد» به معنى كمك دادن و ادامه دادن و افزودن است، يعنى شياطين آنها را پيوسته به گمراهى مىكشانند و از گمراه ساختن آنها بازنمىايستند. (ج ٦٧/٧، ج ٧٥/١٧.)
مدّة: (توبه/ ٤.) ●
به معنى پارهاى از زمان معين، چه كم باشد يا زياد و از مادّۀ «مدّ» به معنى «كشيدن» است و «مدّت» براى وقت و زمانى است كه ادامه دارد (راغب در مفردات).
آيۀ مورد بحث دربارۀ «پيمان مدّتدارى» است كه مشركان در ترك مخاصمه با پيامبر اسلام (ص) بسته بودند. در اينكه چه كسانى پيمان مدتدار داشتند؟ از گفتار مورخان و بعضى مفسران چنين استفاده مىشود كه آنها گروهى از طايفۀ «بنى كنانة» و «بنى ضمرة» بودند كه ٩ ماه از مدت پيمان ترك مخاصمه آنها باقى مانده بود و چون به مواد پيمان وفادار مانده بودند و در تقويت دشمنان اسلام شركت نداشتند، پيامبر (ص) تا پايان مدّت نسبت به
(○) وَ لَوْ أَنَّ مٰا فِي اَلْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلاٰمٌ وَ اَلْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ مٰا نَفِدَتْ كَلِمٰاتُ اَللّٰهِ... «اگر آنچه روى زمين از درختان است قلم شوند و دريا براى آن مركب گردد و هفت دريا به آن افزوده شود، اينها همه تمام مىشوند، امّا كلمات خدا پايان نمىگيرد...» لقمان/ ٢٧.
(●) ... فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلىٰ مُدَّتِهِمْ... «پيمان آنها را تا پايان مدّتشان محترم بشمريد» توبه/ ٤.