شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٥ - أَنْزَلْن١٦٤٨ اهُ (قدر/ ١ )
جمع كثيرى از مفسران، آيه را ناظر به ملاقات پيامبر (ص) براى دومين بار با جبرئيل، در صورت اصليش دانستهاند و مىگويند منظور اين است كه بار ديگر رسول خدا (ص) به هنگام نزول از معراج در كنار سدرة المنتهى، جبرئيل را در صورت اصليش ديد و چشم او در مشاهدۀ اين صحنه هرگز گرفتار اشتباهى نشد.
پيامبر (ص) در اينجا بعضى از آيات بزرگ حق را مشاهده كرد كه منظور از آن يا همان صورت واقعى جبرئيل است و يا بعضى از آيات عظمت آسمانها و عجايب آن و يا هردو، ولى اشكالاتى براى اين تفسير باقى است●
تَنْزِيلُ : (زمر/ ١.) *
از باب تفعيل به معنى «فروفرستادن» و به ترتيب و تدريج فرود آوردن است.
ميان «تنزيل» و «انزال» كه هردو در آيات مورد بحث به كار رفته تفاوتهايى وجود دارد، آنچه از پارهاى از متون لغت استفاده مىشود اين است كه «تنزيل» معمولا در مواردى گفته مىشود كه چيزى تدريجا نازل شود، در حالى كه «انزال» معنى عامى دارد كه هم شامل نزول تدريجى است و هم نزول دفعى١
اين اختلاف ممكن است به خاطر آن باشد كه قرآن داراى دوگونه نزول است، يكى نزول دفعى كه در شب قدر و در ماه مبارك رمضان واقع شد كه يكجا بر قلب پيامبر گرامى
(●) رك: تفسير نمونه، ج ٥٠٠/٢٢.
(*) تَنْزِيلُ اَلْكِتٰابِ مِنَ اَللّٰهِ اَلْعَزِيزِ اَلْحَكِيمِ إِنّٰا أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ اَلْكِتٰابَ بِالْحَقِّ... «اين كتابى است كه از سوى خداوند عزيز و حكيم نازل شده است، ما اين كتاب را به حق بر تو نازل كرديم...» زمر/ ١ و ٢.
(١) مفردات راغب مادۀ «نزل».