شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٠٢ - متلقّيان (ق/ ١٧ )
متلقّيان : (ق/ ١٧.) ○
دو فرشتهاى هستند كه مأمور ثبت اعمال انسانها مىباشند. اين احتمال داده شده كه آن دو، بر شانۀ راست و چپ يا دندان انياب راست و چپ انسان هميشه نشستهاند و اعمال او را ثبت مىكنند و در بعضى از روايات غيرمعروف نيز اشارهاى به اين معنى ديده مىشود١
قابل توجه اينكه در روايات اسلامى آمده است كه فرشتۀ سمت راست، نويسندۀ حسنات است و فرشتۀ سمت چپ نويسندۀ سيئّات، و فرشتۀ اول فرمانده فرشتۀ دوم است، هنگامى كه انسان عمل نيكى انجام دهد فرشتۀ سمت راست ده برابر مىنويسد و هنگامى كه عمل بدى از او سر زد و فرشتۀ سمت چپ مىخواهد آن را بنويسد، فرشتۀ اول مىگويد:
عجله مكن. لذا او هفت ساعت به تأخير مىاندازد. اگر پشيمان شد و توبه كرد چيزى نمىنويسد و اگر توبه نكرد تنها يك گناه براى او مىنويسد٢
غالب مفسران معتقدند كه «رقيب» و «عتيد» همان دو فرشتهاى است كه در آيۀ مورد بحث به عنوان «متلقّيان» از آنها ياد شده است، فرشتۀ سمت راست نامش «رقيب» و فرشتۀ سمت چپ نامش «عتيد» است، گرچه آيۀ مورد بحث صراحتى در اين مطلب ندارد، ولى با ملاحظۀ مجموع آيات چنين تفسيرى بعيد به نظر نمىرسد. (ج ٢٤٧/٢٢ تا ٢٥٠.)
(○) إِذْ يَتَلَقَّى اَلْمُتَلَقِّيٰانِ عَنِ اَلْيَمِينِ وَ عَنِ اَلشِّمٰالِ قَعِيدٌ. «به خاطر بياوريد هنگامى كه دو فرشتۀ راست و چپ كه ملازم انسان هستند، اعمال او را دريافت مىدارند» ق/ ١٧.
(١) بحار الانوار، ج ١٨٦/٥٩، روايت ٣٢.
(٢) مجمع البيان، ج ١٤٤/٩.