شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٦٧ - «مدينة» (يس/ ٢٠ )
*
م ر أ
مَرِيئاً : (نساء/ ٤.) ●
در آيۀ مورد بحث به دو كلمۀ «هنئ و مرئ» (هردو به فتح اول و كسر ثانى بر وزن مليح) برمىخوريم كه به معنى «طيب و گوارا» است و چيزى كه بىرنج و مشقت به دست مىآيد.
بعضى از ارباب لغت گفتهاند كه «هنئ» در گوارايى طعام و خوردنى به كار مىرود و «مرئ» در آشاميدنيها استعمال مىشود و بعضى «هنئ» را اعم دانسته و گفتهاند در طعام و شراب هردو استعمال مىشود و اگر هردو با هم ذكر شود در اين صورت هنئ مخصوص طعام و مري مخصوص آشاميدنى خواهد بود و نيز «هنئ»: گوارا كه هيچ كمبود ندارد و «مرئ»: خوشفرجام، سهل الهضم و بىزيان است. (تبيين اللغات لتبيان الايات و نمونه، ج ٢٦٣/٣.)
مرء : (انفال/ ٢٤.) ○
به معنى «مرد، انسان و آدمى» است و از لفظ خود جمع ندارد و به گفتۀ المعجم الاحصائى، اين واژه چهاربار در قرآن تكرار شده است، از جمله در آيۀ مورد بحث كه مىگويد: «خداوند ميان انسان و قلب او حائل مىشود»
شك نيست كه منظور از قلب - همانگونه كه سابقا گفتهايم - روح و عقل است و امّا اين
(*) اشاره به آيات ٩٤ و ٩٥ سورۀ هود.
(●) وَ آتُوا اَلنِّسٰاءَ صَدُقٰاتِهِنَّ نِحْلَةً فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً. «و مهر زنان را (بهطور كامل) به عنوان يك بدهى (يا يك عطيه) به آنها بپردازيد و اگر آنها با رضايت خاطر چيزى از آن را به شما ببخشند آن را حلال و گوارا مصرف كنيد» نساء/ ٤.
(○) ... وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللّٰهَ يَحُولُ بَيْنَ اَلْمَرْءِ وَ قَلْبِهِ... «و بدانيد خداوند ميان انسان و قلب او حائل مىشود» انفال/ ٢٤.