شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٧ - نَكَثَ   و  يَنْكُثُ (فتح/ ١٠ )
ن ك ث
نَكَثَ و يَنْكُثُ : (فتح/ ١٠.) ○
از مادّۀ «نكث» (بر وزن مكث) در اصل به معنى «بازگشودن و، واتابيدن» (باز كردن تاب ريسمان) است، سپس در مورد پيمانشكنى و نقض عهد به استعاره استعمال شده است، مانند اينكه گفته شود: نكث العهد و اليمين، يعنى پيمان و سوگند را شكست.
«نكث» به فتح نون معنى مصدرى دارد و به كسر نون اسم مصدر است.
قرآن مجيد به همۀ بيعتكنندگان هشدار مىدهد كه اگر بر سر پيمان و عهد خود بمانند پاداش عظيمى خواهند داشت، امّا اگر آن را بشكنند زيانش متوجه خود آنهاست، مسألۀ پيمانشكنى و نقض بيعت از ديدگاه اسلام بسيار زشت و ناپسند است.
نقض عهد و پيمانشكنى در ميان تبهكاران و اقوام ستمگر متداول بوده است، از جمله قوم فرعون هنگامى كه بلا بر آنها مسلّط مىشد از موسى (ع) مىخواستند كه وسايل نجاتشان را فراهم آورد تا متعهد به ايمان شوند، خداوند مىفرمايد: «امّا هنگامى كه بلا را پس از مدت معينى از آنها برمىداشتيم پيمان خويش را مىشكستند»
جملۀ «اذاهم ينكثون» با توجه به اينكه «ينكثون» فعل مضارع است و دليل بر استمرار مىباشد نشان مىدهد كه آنها مكرر با موسى (ع) پيمان مىبستند سپس آن را مىشكستند، بهطورى كه پيمانشكنى جزء برنامۀ آنها شده بود. (ج ٣٢٦/٦-٣٢٧، ج ٤٥/٢٢.)
انكاث: (نحل/ ٩٢.) *
جمع «نكث» (بر وزن قسط) به معنى «بازگشودن پشم و مو بعد از تابيدن» است (و يا هر
(○) ... فَمَنْ نَكَثَ فَإِنَّمٰا يَنْكُثُ عَلىٰ نَفْسِهِ... «هركس نقض عهد و پيمانشكنى كند در حقيقت به زيان خود پيمانشكنى كرده و عهد خويش را شكسته» فتح/ ١٠.
(*) وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهٰا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكٰاثاً... «همانند آن زن (سبكمغز) نباشيد كه پشمهاى تابيدۀ خود را پس از استحكام وا، مىتابيد...» نحل/ ٩٢.