شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٦٨ - و س م
در جملههاى بسيار پرمغزى كه از على (ع) در خطبه ١١٠ نهج البلاغه نقل شده مىخوانيم: «بهترين وسيلهاى كه بندگان با آن به درگاه خدا تقرب مىجويند، ايمان به خدا، برپا داشتن نماز، اداى زكات، روزۀ ماه رمضان، حج و عمره، صلۀ رحم، انفاق و بخشش در راه خدا در نهان و آشكار و تمام اعمال نيكى است كه انسان را از سقوط و پستى نجات مىدهد١
شفاعت پيامبران و بندگان صالح خدا و مقربان درگاه او كه طبق صريح آيات قرآن در پيشگاه او پذيرفته مىشود، نيز يكى از وسايل تقرب به اوست.
اشتباه نشود منظور از توسل به مقربان درگاه پروردگار اين نيست كه انسان چيزى را از پيامبر يا امام، مستقلا تقاضا كند و يا حل مشكلى را از او بخواهد، بلكه هدف آن است كه خود را در خط آنان قرار دهد و هماهنگ با برنامههاى آنها شود و خدا را به مقام آنان بخواند تا خدا اجازۀ شفاعت در مورد آنان بدهد. (ج ٣٦٤/٤ و ٣٧٠، ج ١٦٥/١٢، ج ١٢٧/٢٥.)
و س م
سَنَسِمُهُ : (قلم/ ١٦.) *
از مادۀ «وسم» (بر وزن رسم) و «سمة» (بر وزن هبة) به معنى «اثر گذاشتن» (داغ، علامت و نشان) است و «متوسّم» (اسم فاعل) به كسى مىگويند كه از كمترين اثر، پى به واقعيتهايى مىبرد و معادل آن در فارسى: هوشيار، بافراست و باذكاوت است:
بنابراين «متوسّمين» اشخاص باهوش و زيركند و به علامت و نشان نظر مىافكنند و از روى فراست از ظاهر به باطن و حقيقت چيزى پى مىبرند و فراست از صفات مؤمنان است، چنانكه پيامبر (ص) مىفرمايد: «از فراست مؤمن بپرهيزيد، چرا كه به نور خدا مىبيند٢
(١) تلخيص از خطبۀ ١١٠ نهج البلاغه.
(*) سَنَسِمُهُ عَلَى اَلْخُرْطُومِ. «بزودى ما بر بينى او علامت و داغ ننگ مىنهيم» قلم/ ١٦.
(٢) اتّقوا فراسة المؤمن فانّه ينظر بنور اللّه. «نور الثقلين، ج ٢٣/٣».