شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦٥ - ن ص و
ن ص ف
نِصْفُ : (نساء/ ١٢.) ○
به «نيمۀ چيزى» گفته شده و معادل يك دوم است و آن از مادّۀ «نصف» (به فتح نون) گرفته شده كه به معنى «دو نيمه كردن» است و «انصاف» از همين ماده است، چرا كه عدل و برابرى در آن ملحوظ است و در گرفتن حق يا اداى آن، ميانهروى و برابرى مىشود و «تناصف» يعنى با يكديگر به عدل و برابرى رفتار كردن است.
در آيۀ مورد بحث، چگونگى ارث زن و شوهر از يكديگر بيان شده، مىگويد: «مرد نيمى از اموال همسر خود را در صورتى كه او فرزندى نداشته باشد به ارث مىبرد»، ولى اگر فرزند و يا فرزندانى داشته باشد (حتّى اگر از شوهر ديگرى باشد) شوهر تنها يك چهارم مال را به ارث مىبرد، امّا ارث زنان از شوهران در صورتى كه شوهر فرزندى نداشته باشد يك چهارم اصل مال است، ولى اگر شوهران فرزندى داشته باشند (اگرچه اين فرزند از همسر ديگرى باشد) سهم زنان به يكهشتم مىرسد. (ج ٢٩٥/٣.)
ن ص و
نٰاصِيَةٍ : (علق/ ١٥ و ١٦.) *
در اصل به معنى «موى پيش سر» است و از مادّۀ «نصأ» (بر وزن نصر) به معنى «اتصال و
(○) وَ لَكُمْ نِصْفُ مٰا تَرَكَ أَزْوٰاجُكُمْ إِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُنَّ وَلَدٌ... نساء/ ١٢.
(*) كَلاّٰ لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعاً بِالنّٰاصِيَةِ، نٰاصِيَةٍ كٰاذِبَةٍ خٰاطِئَةٍ. «چنان نيست كه او خيال مىكند اگر دست از كار خود برندارد ناصيهاش (موى پيش سرش) را گرفته (و به سوى عذاب مىكشانيم) همان پيش سر دروغگوى خطاكار» علق/ ١٥ و ١٦.