شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣ - كَتَمَ (بقره/ ١٤٠ )
ك ت م
كَتَمَ : (بقره/ ١٤٠.) ○
از مادّۀ «كتم» (بر وزن حتم) و «كتمان» به معنى «پوشيده داشتن سخن و عدم اظهار آن» است و در موارد بسيارى در قرآن مجيد به كار رفته كه به بعضى از آنها اشاره مىشود:
١ - در مورد گروهى كه از راه عناد، حق را كتمان مىكنند در صورتى كه علم به آن دارند (بقره/ ١٤٦).
٢ - كسانى كه كتمان شهادت مىكنند و به دل گناهكارند (بقره/ ٢٨٣).
٣ - كسانى كه آيات و احكام آسمانى را كتمان مىكنند و به عذاب خواركننده گرفتار مىشوند (نساء/ ٣٧).
٤ - آنان كه شهادت را در پيشگاه خداوند مىپوشانند و كتمان مىكنند (آيۀ مورد بحث، بقره/ ١٤٠).
از آنجا كه يهود و غيرآنها گاه با مسلمانان به محاجه و گفتگو برمىخاستند و مىگفتند:
تمام پيامبران از ميان جمعيت ما برخاستهاند و دين ما قديمىترين اديان و كتاب ما كهنترين كتب آسمانى است، اگر محمّد نيز پيامبر بود بايد از ميان ما مبعوث مىشد، و گاه مىگفتند:
نژاد ما از نژاد عرب براى پذيرش ايمان و وحى آمادهتر است، چرا كه آنها بتپرست بودهاند و ما نبوديم، و گاه خود را فرزندان خدا مىناميدند و بهشت را منحصر به خودشان مىدانستند... امّا آيۀ مورد بحث، تمام اين ادعاهاى بىاساس را رد مىكند و مىگويد:
«آيا شما مىگوييد: ابراهيم و اسماعيل و اسحاق و يعقوب و اسباط همگى يهودى يا
(○) ... وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَتَمَ شَهٰادَةً عِنْدَهُ مِنَ اَللّٰهِ... «و چه كسى ستمگرتر از آن كس است كه گواهى و شهادت الهى را كه نزد اوست كتمان كند» بقره/ ١٤٠.