شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦ - كَذَبَ (زمر/ ٣٢ )
ك د ى
أَكْدىٰ : (نجم/ ٣٤.) ●
در اصل از مادّۀ «كديه» (بر وزن حجره) به معنى «سختى و صلابت زمين» است، حفر فاكدى: زمين را حفر كرد تا به جايى رسيد كه صلابت و سختى آن مانع از حفر شد، سپس در مورد افراد ممسك و بخيل به كار رفته و راغب در كتاب مفردات همين قول را پذيرفته و به استعاره گفته است: بخشندهاى كه كم مىبخشد و خست مىكند□
در آيۀ قبل آمده است: «آيا آن كس را كه از اسلام (يا از انفاق) روى گرداند مشاهده كردى» و در ادامۀ آن مىفرمايد: «و كمى مال داد و از انفاق (يا از پرداخت مال بيشتر) امساك كرد»
ك ذ ب
كَذَبَ : (زمر/ ٣٢.) ○
از مادّۀ «كذب» به معنى «دروغ گفتن و يا دروغ بستن» است.
آيۀ مورد بحث و آيۀ بعد از آن، مردم را به دو گروه «مكذّبان» و «مصدّقان» تقسيم مىكند، مىفرمايد: «ستمكارتر از كسى كه بر خدا دروغ ببندد و سخن صدق و حق را كه به سراغ او مىآيد تكذيب كند چه كسى است؟» زمر/ ٣٢.
آيۀ بعد مىگويد*
(●) وَ أَعْطىٰ قَلِيلاً وَ أَكْدىٰ. «و كمى عطا كرد و از بيشتر امساك نمود» نجم/ ٣٤.
(□) مفردات راغب، مادّۀ كدى.
(○) فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنْ كَذَبَ عَلَى اَللّٰهِ وَ كَذَّبَ بِالصِّدْقِ إِذْ جٰاءَهُ... زمر/ ٣٢.
(*) وَ اَلَّذِي جٰاءَ بِالصِّدْقِ وَ صَدَّقَ بِهِ أُولٰئِكَ هُمُ اَلْمُتَّقُونَ. زمر/ ٣٣.