شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٠ - نُطْفَةٍ (نحل/ ٤ )
ن ط ح
نطيحة : (مائده/ ٣.) ●
از مادّۀ «نطح» (بر وزن سطح) به معنى «شاخ زدن» است و «نطيحة» به حيوانى گفته مىشود كه بر اثر شاخ زدن حيوان ديگرى بميرد كه البته خوردن گوشت چنين حيوانى - به اضافه چند مورد ديگر كه در آغاز سورۀ مائده از آنها ياد شده - حرام است، ولى اگر قبل از آن كه اينگونه حيوانات جان بسپرند به آنها برسند و با آداب اسلامى آنها را سر ببرند و خون به قدر كافى از آنها بيرون بريزد، حلال خواهد بود. واژۀ «نطيحة» فقط يكبار در قرآن مجيد آمده است. (ج ٢٥٩/٤.)
ن ط ف
نُطْفَةٍ : (نحل/ ٤.) ○
در اصل به معنى «آب كم يا آب صاف» است، سپس به همين مناسبت به قطرات آبى كه از طريق لقاح، سرچشمۀ پيدايش انسان يا مبدأ انعقاد جنين مىشود، اطلاق شده است.
خداوند، انسان را از نطفۀ بىارزشى آفريد، نطفۀ بىارزشى كه از چند قطره آب متعفن تشكيل شده، سپس به انسانى رشيد و زيبا و مجهّز به حواس مختلف و دستگاههاى گوناگون ارتقاء يافته است و چه آفرينش عجيبى كه ميان قوس نزولى و صعودى او اين همه فاصله است.
(●) حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ... وَ اَلنَّطِيحَةُ... «بر شما حرام شده است... (نطيحة) حيوانى كه بر اثر شاخ حيوان ديگرى مرده باشد» مائده/ ٣.
(○) خَلَقَ اَلْإِنْسٰانَ مِنْ نُطْفَةٍ... «انسان را از نطفۀ بىارزشى خلق كرد» نحل/ ٤.