شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤١٠ - تُنْذِرَ (انعام/ ٩٢ )
١
در آيۀ ٣٧ سورۀ فاطر، آنجا كه دوزخيان فرياد مىزنند كه از دوزخ خارج شوند در پاسخ به آنها گفته مىشود: «آيا شما را به اندازهاى كه انسان در آن متذكر مىشود عمر نداديم؟ و انذاركننده (الهى) به سراغ شما نيامد؟»
در اينجا بعضى از مفسران معنى گستردهترى براى «نذير» ذكر كردهاند كه هم پيامبران را شامل مىشود و هم كتب آسمانى و هم حوادث بيداركننده، مانند مرگ دوستان و يا پيرى و ناتوانى، چنانكه در اشعار عرب كلمۀ «نذير» در معنى پيرى بسيار بهكار رفته است و در روايات نيز، حدّى از عمر كه براى بيدارى و تذكر انسان كافى است وارد شده است، مثلا در حديثى از پيامبر اسلام (ص) مىخوانيم: «كسى را كه خدا شصت سال به او عمر داده راه عذر را بر او بسته»٢
نذر : (قمر/ ٥.) *
بر وزن شتر، جمع «نذير» است (انذاركنندگان)، اعم از آيات الهى و اخبار امم پيشين و پيامبرانى كه صداى آنها به گوش مردم رسيده و بههرحال خواه انسانى باشد يا حادثهاى از حوادث كه هشداردهنده است و آنها را از عاقبت كارشان برحذر مىدارد همه را شامل مىشود.
بعضى احتمال دادهاند كه «نذر» مصدر و به معنى انذار مىباشد، بنابراين هم معنى مصدرى و هم اسم مصدرى دارد و از آنجا كه مصدر نيز به معنى وصفى اطلاق مىشود هر
(١) روح المعانى، ذيل آيه.
(٢) مجمع البيان، ذيل آيۀ مورد بحث.
(*) حِكْمَةٌ بٰالِغَةٌ فَمٰا تُغْنِ اَلنُّذُرُ. «اين آيات، حكمت بالغۀ الهى است امّا انذارها (براى افراد لجوج) مفيد نيست» قمر/ ٥.