شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣٧ - ملائكة (فاطر/ ١ )
ملىّ: (مريم/ ٤٦.) *
بنا به گفتۀ راغب در مفردات، از مادّۀ «املاء» به معنى «مهلت دادن طولانى» (زمان دراز) آمده است و جملۀ:
تُمْلىٰ : (فرقان/ ٥.) □
اين واژه چنانچه از مادّۀ «م ل و» (ناقص واوى) گرفته شده باشد مصدرش «املاء» به معنى «مهلت دادن» است (كه اين معنى مناسب آيۀ مورد بحث نيست)، و اگر از مادۀ «م ل ل/ ملّ» (مضاعف) گرفته شده باشد، مصدرش «املال» به معناى «ديكته كردن يا القاى كلام براى نوشتن و يا چيزى را بر كسى خواندن» است و به عبارت ديگر، «بازگردانيدن كلام بر نويسنده» (دفعهاى پس از دفعۀ ديگر) تا آنكه نويسنده بر اثر تكرار خسته شود و به ستوه آيد كه در صورت اخير لام دوم در «م ل ل» به جهت اجتناب از تكرار تبديل به «واو» شده و به صورت «م ل و» درآمده است و در اين صورت «املال» به «املاء» تبديل شده كه همان املاء كردن يا ديكته كردن است●
(*) ... لَئِنْ لَمْ تَنْتَهِ لَأَرْجُمَنَّكَ وَ اُهْجُرْنِي مَلِيًّا. «(... آزر به ابراهيم گفت:) اگر (از اين كار) دست برندارى تو را سنگسار مىكنم، از من براى مدتى طولانى دور شو» مريم/ ٤٦.
(□) وَ قٰالُوا أَسٰاطِيرُ اَلْأَوَّلِينَ اِكْتَتَبَهٰا فَهِيَ تُمْلىٰ عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلاً. «و گفتند اين همان افسانههاى پيشينيان است كه وى آن را رونويس كرده و هر صبح و شام بر او املاء مىشود» فرقان/ ٥.
(●) املال: لغت حجاز و بنى اسد، و املاء، لغت بنى تميم و قيس است. «به نقل از اقرب و قاموس»