شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧٨ - يَهْدِي (يونس/ ٣٥ )
ه د ه د
هدهد : (نمل/ ٢٠.) ○
به ضم هردو ها - پرندهاى است داراى خالهاى زرد و سياه و سفيد، كوچكتر از كبوتر، منقارى تيز و دراز و خميده دارد. بر روى سرش يك دسته پر به شكل تاج يا شانه وجود دارد كه مىتواند مانند بادبزن آنها را از هم واكند و يا روى هم بخواباند به همين مناسبت آن را «شانهبهسر» نيز مىگويند. اين پرنده كه به مرغ سليمان معروف است بسيار تيزبين و دوربين است و در خوش خبرى به او مثل مىزنند. مىگويند هدهد داراى حسّ ويژهاى است كه از وجود آب در درون زمين باخبر مىشود، اين واژه فقط يكبار در قرآن مجيد در داستان «هدهد و ملكۀ سبا» به كار رفته است. (ج ٤٤١/١٥ و ساير منابع)
ه د ى
يَهْدِي : (يونس/ ٣٥.) ●
در اصل «يهتدى» بوده كه «تا» در آن تبديل به «دال» و در آن ادغام شده و در اصل از مادّۀ «هدايت» به معنى «راهنمايى با مهر و محبت و صلاح» است.
آيۀ مورد بحث در نفى معبودهاى ساختگى است كه فاقد هرگونه هدايت به سوى حقند، زيرا معبود بايد رهبر عبادتكنندگان خود باشد، در حالى كه هيچيك از معبودان مشركان
(○) ... فَقٰالَ مٰا لِيَ لاٰ أَرَى اَلْهُدْهُدَ... «(سليمان) گفت چرا هدهد را نمىبينيم» نمل/ ٢٠.
(●) قُلْ هَلْ مِنْ شُرَكٰائِكُمْ مَنْ يَهْدِي إِلَى اَلْحَقِّ... «بگو هيچيك از معبودهاى شما به سوى حق هدايت مىكند؟» يونس/ ٣٥.