شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣٢ - «نسر» (نوح/ ٢٣ )
ن س ر
«نسر»: (نوح/ ٢٣.) ○
(من اعلام القرآن) نام پرندهاى است كه آن را «كركس» نيز گفتهاند، در قرآن مجيد نام يكى از بتان پنجگانهاى است كه اعراب قبل از اسلام آن را مىپرستيدند اين بتها عبارت بودند از: ودّ، سواع، يغوث، يعوق و «نسر» كه امتيازات ويژهاى داشتند و مورد توجه خاص قوم نوح بودند و سرانجام، اين بتها به عرب جاهلى منتقل شد و هر قبيلهاى يكى از آنها را براى خود برگزيد، از جمله بت «نسر» به طايفۀ «ذى الكلاع» كه از قبايل حمير بودند تعلق گرفت١
روىهم رفته از اين پنج بت، سه بت (يغوث و يعوق و نسر) در سرزمين يمن قرار داشت كه با تسلّط «ذو نواس» بر يمن از ميان رفت و مردم آن سامان به آيين يهود گرويدند٢
واقدى مورخ معروف گويد: بت ودّ به شكل مرد بود و سواع به صورت زن و يغوث به صورت شير و يعوق به صورت اسب و نسر به صورت «باز» (پرندۀ معروف)٣
عرب جاهلى مخصوصا اهالى مكه، بتهاى ديگرى نيز داشتند از جمله بت «هبل» (در داخل خانۀ كعبه) و بت «اساف» (در مقابل حجر الاسود) و بت «نائله» (در مقابل ركن يمانى، گوشه جنوبى خانۀ كعبه) و همچنين بت «لات» و «عزّى»٤
(○) ... لاٰ تَذَرُنَّ وَدًّا وَ لاٰ سُوٰاعاً وَ لاٰ يَغُوثَ وَ يَعُوقَ وَ نَسْراً. «بتهاى ودّ و سواع و يغوث و يعوق و نسر را هرگز رها نكنيد» نوح/ ٢٣.
(١و٢) مجمع البيان، ج ٣٦٤/١٠؛ اعلام القرآن، ص ٦٣١.
(٣و٤) مجمع البيان، ج ٣٦٤/١٠.