شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٢٤ - ل و م
ل و ل ا
لَوْ لاٰ : (واقعه/ ٥٧.) ●
به معنى «چرا» و به اصطلاح براى تحضيض (طلب چيزى با اصرار) و تحريك بر انجام كارى است و به گفتۀ بعضى در اصل مركب از «لم» و «لا» بوده كه معنى سؤال و نفى را مىرساند و سپس ميم تبديل به واو شده است. اين واژه در جايى به كار مىرود كه فرد يا افرادى در انجام كارى مسامحه مىكنند و به آنها گفته مىشود چرا چنين و چنان نمىكنيد (مانند آيۀ مورد بحث) و گاهى به معنى «اگر نبود» است مانند آيۀ:
«اگر شما نبوديد ما ايمان مىآورديم». (ج ٢٤٠/٢٣.)
ل و م
لُمْتُنَّنِي : (يوسف/ ٣٢.) *
صيغۀ مؤنث از مادّۀ «لوم» (بر وزن قوم) به معنى «سرزنش و ملامت كردن» است و در آيۀ مورد بحث به همين معنى آمده است، آنجا كه همسر عزيز، زنان ملامتگر مصر را به يك مجلس ميهمانى دعوت كرد تا يوسف را به آنها نشان دهد. زنان مصرى چون يوسف را ديدند در جمال او حيران شدند و بر حسنش زبان تكبير گشودند و دستها (به جاى ترنج) بريدند و گفتند تبارك اللّه كه اين پسر نه آدمى است، بلكه فرشته بزرگ حسن و زيبايى است. چون زليخا (همسر عزيز)، زنان را در جمال يوسف واله و حيران ديد از اين فرصت استفاده كرد و گفت: «اين است آن كسى كه مرا به خاطر عشقش سرزنش مىكرديد»
(●) نَحْنُ خَلَقْنٰاكُمْ فَلَوْ لاٰ تُصَدِّقُونَ. «ما شما را آفريديم، چرا آفرينش مجدد را تصديق نمىكنيد؟» واقعه/ ٥٧.
(*) قٰالَتْ فَذٰلِكُنَّ اَلَّذِي لُمْتُنَّنِي فِيهِ... «(همسر عزيز) گفت اين همان كسى است كه به خاطر (عشق) او مرا سرزنش كرديد...» يوسف/ ٣٢.