شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٨٧ - يَلْفِظُ (ق/ ١٨ )
ل ف ح
تَلْفَحُ : (مؤمنون/ ١٠٤.) ●
از مادّۀ «لفح» (بر وزن فتح) در اصل به معنى «ضربۀ شمشير» است و از آنجا كه شعلههاى آتش، يا نور شديد آفتاب و باد سموم، همچون شمشير بر صورت انسان نواخته مىشود (و گرماى آتش، صورت را متغيّر و دگرگون مىسازد) بهطور كنايه در اين معنى به كار مىرود.
آيۀ مورد بحث، بخشى از عذابهاى دردناك بدكاران در روز رستاخيز است. (ج ٣٢٩/١٤-٣٣٠.)
ل ف ظ
يَلْفِظُ : (ق/ ١٨.) ○
از مادّۀ «لفظ» گرفته شده و «لفظ» در اصل لغت به معنى «انداختن چيزى» است و بيشتر به معنى بيرون انداختن چيزى از دهان است و چون سخن از دهان بيرون مىآيد از اين جهت آن را لفظ گويند و براى سخن گفتن به طريق استعاره به كار مىرود*
آيۀ مورد بحث، روى خصوص الفاظ و سخنان انسان تكيه مىكند و اين به خاطر اهميّت فوق العاده و نقش مؤثرى است كه گفتار در زندگى انسانها دارد تا آنجا كه گاهى يك جمله، مسير اجتماعى را به سوى خير يا شر تغيير مىدهد و هم به خاطر اينكه بسيارى از مردم سخنان خود را جزء اعمال خويش نمىدانند و خود را در سخن گفتن آزاد مىبينند، در حالى كه مؤثرترين و خطرناكترين اعمال آدمى همان سخنان اوست. (ج ٢٤٩/٢٢.)
(●) تَلْفَحُ وُجُوهَهُمُ اَلنّٰارُ... «شعلههاى گرم و سوزان آتش همچون شمشير به صورتهاشان نواخته مىشود...» مؤمنون/ ١٠٤.
(○) مٰا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاّٰ لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ. «هيچ سخنى را انسان تلفظ نمىكند مگر اينكه نزد آن فرشتهاى مراقب و آماده براى انجام مأموريت است» ق/ ١٨.
(*) تبيين اللغات لتبيان الايات، ج ٤٠٩/٢.