شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٨ - ن ح ل
نُحٰاسٌ : (الرحمن/ ٣٥.)
به معنى «دود» و يا شعلههاى قرمز رنگ و دودآلود آتش است كه به رنگ مس درمىآيد، بعضى آن را به معنى «مس مذاب» تفسير كردهاند كه ظاهرا هيچ تناسبى با آيۀ مورد بحث ندارد، زيرا سخن از موجودى در ميان است كه انسان را در قيامت احاطه مىكند، از يكسو فرشتگان احاطه كردهاند و از سوى ديگر شعلههاى گرم و سوزان آتش و دودهاى تيره و تار و خفقانآور اطراف محشر را فرامىگيرد و راهى براى گريز نيست و چه عجيب است دادگاه قيامت كه انسان از هرسو در احاطه كامل مأموران الهى و آتش سوزان و دودكشنده قرار گرفته است. (ج ١٥١/٢٣.)
ن ح ل
نحل : (نحل/ ٦٨.) *
به معنى «زنبور عسل» است كه خداوند «وحى» را به صورت ناخودآگاه و الهام غريزى در وجود اين حشره آفريده است. (در اينجا، وحى همان فرمان غريزه و انگيزههاى ناخودآگاهى است كه خداوند در جانداران مختلف مىآفريند).
زندگى زنبوران عسل از طرف دانشمندان مورد بررسى قرار گرفته، ثابت شده است كه اين حشره آنچنان تمدن و زندگى اجتماعى شگفتانگيزى دارد كه از جهات زيادى بر تمدن انسان و زندگى اجتماعى او پيشى گرفته است.
قرآن به طرز اعجازآميزى با كلمۀ «وحى» به اين موضوع اشاره كرده است تا اين واقعيت
(●) يُرْسَلُ عَلَيْكُمٰا شُوٰاظٌ مِنْ نٰارٍ وَ نُحٰاسٌ... «شعلههايى از آتش بىدود و دودهايى متراكم، بر شما مىفرستد...» الرحمن/ ٣٥.
(*) وَ أَوْحىٰ رَبُّكَ إِلَى اَلنَّحْلِ أَنِ اِتَّخِذِي مِنَ اَلْجِبٰالِ بُيُوتاً وَ مِنَ اَلشَّجَرِ وَ مِمّٰا يَعْرِشُونَ. «پروردگار تو به زنبور عسل وحى (الهام غريزى) فرستاد كه از كوهها و درختان و داربستهايى كه مردم مىسازند خانههايى برگزين» نحل/ ٦٨.