شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٠ - م و ج
ممات : (انعام/ ١٦٢.) ○
به معنى «مردن» يا «زمان مردن» است، چنانكه در آيۀ ٧٥ سورۀ اسراء خطاب به پيامبر اكرم (ص) مىخوانيم:
اين واژه جمعا سهبار در قرآن مجيد آمده است، دو بار در آيات مورد بحث و يكبار در آيۀ ٢١ سورۀ جاثيه. (ج ٦١/٦، ج ٢١١/١٢.)
م و ج
يَمُوجُ : (كهف/ ٩٩.) *
از مادّۀ «موج» به فتح ميم، در اصل به معنى جنبش و چينخوردگى سطح آب كه بر اثر وزش باد و طوفان يا افتادن چيزى در آب پيدا مىشود و در فارسى «كوهه» و يا «خيزآب» نيز گفته شده و در اصطلاح به جمعيت انبوهى كه بر اثر ازدحام در يكديگر مخلوط شده باشند به كار رفته است (ماج النّاس).
در آيۀ مورد بحث تعبير به «يموج» يا به خاطر فزونى و كثرت انسانها در صحنۀ قيامت است، همانگونه كه در تعبيرات معمولى مىگوييم در فلان جريان جمعيت موج مىزند و
(○) قُلْ إِنَّ صَلاٰتِي وَ نُسُكِي وَ مَحْيٰايَ وَ مَمٰاتِي لِلّٰهِ رَبِّ اَلْعٰالَمِينَ. «بگو: نماز و تمام عبادات من و زندگى و مرگ من، همه براى خداوند پروردگار جهانيان است» انعام/ ١٦٢.
(*) وَ تَرَكْنٰا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ... «در آن روز (كه جهان پايان مىگيرد) ما آنها را چنان رها مىكنيم كه درهم موج مىزنند...» كهف/ ٩٩.