شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٥ - يَكْتُمُ (مؤمن/ ٢٨ )
از آنجا كه كتمان شهادت و امتناع از اظهار آن، بهوسيلۀ دل و قلب انجام مىگيرد براى تأكيد بيشتر نسبت گناه را به قلب داده، مىفرمايد: «قلب او گناهكار است». (ج ٢٠٨/١، ج ٢٩٠/٢.)
يَكْتُمُ : (مؤمن/ ٢٨.) ○
از مادّۀ «كتمان» (پنهان داشتن حقيقت) و در آيۀ مورد بحث كنايه از «تقيّه» يا «كتمان عقيدۀ باطنى» است و برخلاف آنچه بعضى مىپندارند كه اينگونه كتمان به معنى ترس و ضعف و محافظهكارى است، اينطور نيست، بلكه غالبا به عنوان يك وسيلۀ مؤثر براى مبارزه با زورمندان و جبّاران و ظالمان مورد استفاده قرار مىگيرد، كشف اسرار دشمن جز از طريق افرادى كه از روش تقيّه و پنهان داشتن عقيدۀ باطنى استفاده مىكنند ممكن نيست.
ضربات غافلگيرانه بر پيكرۀ دشمن جز از طريق تقيّه و كتمان نقشهها و طرحهاى مبارزه صورت نمىگيرد.
در آيۀ مورد بحث، مؤمن آل فرعون نيز تقيهاش براى خدمت به آيين موسى (ع) و دفاع از حيات او در لحظات سخت و بحرانى بود، چهچيز از اين بهتر كه انسان فرد مؤمنى در دستگاه دشمن داشته باشد كه در اعماق تشكيلات او نفوذ كند و از همهچيز باخبر شود و به موقع دوستان را در جريان بگذارد و حتى در موقع لزوم در فكر جباران نفوذ كند و نقشههاى آنها را دگرگون سازد.
آيا اگر مؤمن آل فرعون از اين روش استفاده نمىكرد هرگز توانايى انجام اين خدمات را داشت؟
مخصوصا در زمانى كه جمعيت مؤمنان در منطقهاى در اقليت باشند و در چنگال اكثريتى
(○) وَ قٰالَ رَجُلٌ مُؤْمِنٌ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَكْتُمُ إِيمٰانَهُ أَ تَقْتُلُونَ رَجُلاً أَنْ يَقُولَ رَبِّيَ اَللّٰهُ وَ قَدْ جٰاءَكُمْ بِالْبَيِّنٰاتِ مِنْ رَبِّكُمْ... «مرد مؤمنى از آل فرعون كه ايمان خود را پنهان مىداشت گفت: آيا مىخواهيد كسى را به قتل برسانيد به خاطر اينكه مىگويد پروردگار من اللّه است در حالى كه دلايل روشنى از سوى پروردگارتان آورده؟...» مؤمن/ ٢٨.