شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤ - متكبّر (حشر/ ٢٣ )
پيامبر (ص) بهطور مؤكد دستور مىدهد خدا را بزرگ بشمار، مسلّما مفهومش اعتقاد به بزرگى پروردگار است نه تنها با زبان گفتن «اللّه اكبر».
اين نكته نيز شايان توجه است كه معنى اعتقاد به بزرگى خدا اين نيست كه او را در مقايسه با موجودات ديگر برتر و بالاتر بدانيم، بلكه چنين مقايسهاى اصلا غلط است، ما بايد او را برتر از آن بدانيم كه با چيزى قابل مقايسه باشد، چنانكه امام صادق (ع) در گفتار كوتاه و پرمعنى خود به ما تعليم فرموده است، آنجا كه در حديث مىخوانيم:
كسى نزد آن حضرت گفت: اللّه اكبر.
امام فرمود: خدا از چهچيز بزرگتر است؟
عرض كرد: از همهچيز.
امام فرمود: با اين سخن خدا را محدود كردى (چون او را مقايسه با موجودات ديگر كردى و برتر از آنها شمردى).
آن مرد پرسيد: پس چه بگويم؟
فرمود بگو: اللّه اكبر من ان يوصف. «خدا برتر از آن است كه به وصف درآيد١
اى برتر از خيال و قياس و
گمان و وهموز آنچه ديدهايم و نوشتيم و خواندهايم
مجلس تمام گشت و به آخر رسيد عمرما همچنان در اول وصف تو ماندهايم
هنگامى كه يكى از اصحاب عرض كرد منظور بزرگتر بودن خدا از همهچيز است، امام فرمود: «آيا اصولا در برابر ذات خدا وجودى هست كه او برتر از آن باشد؟».
آن مرد صحابى از امام مىپرسد: پس چه بگويم؟
فرمود، بگو: اكبر من ان يوصف٢
متكبّر: (حشر/ ٢٣.) ○
از «تكبّر» گرفته شده و به دو معنى آمده است، يكى ممدوح كه در مورد خداوند به كار
(١و٢) تفسير نور الثقلين، ج ٢٣٩/٣.
(○) ... اَلْعَزِيزُ اَلْجَبّٰارُ اَلْمُتَكَبِّرُ... «... او قدرتمندى است شكستناپذير كه با ارادۀ نافذ خود هر امرى -