شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨٩ - ه ز م
ه ز ل
هزل : (طارق/ ١٤.) ○
بر وزن عزل به معنى «سخن بيهوده و شوخى - خلاف جد -» است و به «لاغر» هزيل گفته شده، زيرا كم گوشت و سبك وزن است و قرآن مىگويد مسألۀ معاد «سخن جدى است و هيچگونه شوخى و بيهودگى در آن نيست»
ه ز م
هَزَمُوهُمْ : (بقره/ ٢٥١.) *
از مادّۀ «هزم» (بر وزن جزم) در اصل به معنى «فشار دادن جسم خشك» است به حدّى كه متلاشى شود و به همين مناسبت در متلاشى شدن لشكر و درهم شكستن آنها به كار رفته است، چنانكه در آيۀ ٤٥ سورۀ قمر دربارۀ شكست كفار مكه مىخوانيم:
اين تعبير ممكن است اشاره به اين نكته باشد كه اگرچه آنها ظاهرا متحد و منسجمند، ولى چون موجوداتى خشك و فاقد انعطافند در برابر يك فشار قوى درهم مىشكنند.
اسم مفعول از اين ماده «مهزوم» به معنى «شكست خورده» است كه باز دربارۀ مشركان مكه مىخوانيم:
(○) إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ وَ مٰا هُوَ بِالْهَزْلِ. «كه اين سخن حق است (شما زنده مىشويد) و شوخى نيست» طارق / ١٣-١٤.
(*) فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اَللّٰهِ... «سپاه طالوت لشكر جالوت را به فرمان خدا شكست داد» بقره/ ٢٥١.