شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٨١ - هُدىً (بقره/ ٢ )
هُدَى : (بقره/ ١٢٠.)
در ماده «هدايت» پيش از اين سخن گفته شد، نكتهاى كه لازم به توجه است اين است كه «هدايت تنها هدايت الهى است» از اين آيه مىتوان چنين برداشت كرد، تنها قانونى كه مىتواند مايۀ نجات انسانها شود قانون و هدايت الهى است، چرا كه علم بشر هرقدر تكامل يابد باز آميخته به جهل و شك و نارسايى در جهات مختلف است و هدايتى كه در پرتو چنين علم ناقصى پيدا شود، هدايت مطلق نخواهد بود. تنها كسى مىتواند برنامۀ «هدايت مطلق» را رهبرى كند كه داراى «علم مطلق» و خالى از جهل و نارسايى باشد و او تنها خداست. (ج ٤٣٠/١-٤٣١.)
هُدىً : (بقره/ ٢.) ○
كلمۀ «هدايت» در قرآن مجيد در موارد فراوانى استعمال شده است، ولى ريشه و اساس همۀ آنها به دو معنى بازگشت مىكند:
١ - هدايت تكوينى كه در تمام موجودات جهان وجود دارد (منظور از هدايت تكوينى رهبرى موجودات به وسيلۀ پروردگار زير پوشش نظام آفرينش و قانونمنديهاى حساب شده جهان هستى است).
قرآن مجيد در اين زمينه از زبان موسى (ع) مىگويد: «پروردگار ما همان كسى است كه همهچيز را آفريد و سپس آن را هدايت كرد»
٢ - هدايت تشريعى كه به وسيلۀ پيامبران و كتابهاى آسمانى انجام مىگيرد و انسانها با تعليم و تربيت آنها در مسير تكامل پيش مىروند، شاهد آن نيز در قرآن فراوان است از جمله مىخوانيم: «آنها را راهنمايانى قرار داديم كه به فرمان ما، مردم را هدايت كنند»
(*) ... قُلْ إِنَّ هُدَى اَللّٰهِ هُوَ اَلْهُدىٰ... «بگو هدايت تنها هدايت الهى است» بقره/ ١٢٠.
(○) ... هُدىً لِلْمُتَّقِينَ. «قرآن مايه هدايت پرهيزگاران است» بقره/ ٢.