شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٣ - نطق پرندگان
البته گاه نطق در معنى وسيعى در قرآن به كار رفته است كه در حقيقت روح و نتيجۀ «نطق» را بيان مىكند و آن «بيان ما فى الضمير» است، خواه از طريق الفاظ و سخن باشد و خواه از طريق حالات ديگر، مانند:
نطق پرندگان
در آياتى كه پيش از اين دربارۀ آنها سخن گفتيم و آياتى كه بعد از آنها در داستان «هدهد» و «سليمان» در سورۀ نمل آمده، صريحا اشاره به نطق پرندگان و ميزانى از درك و شعور براى آنان شده است.
بىشك پرندگان - مانند ساير حيوانات - در حالات مختلف صداهاى گوناگونى از خود ظاهر مىسازند كه با دقت و بررسى مىتوان از نوع صدا به وضع حالات آنها پى برد، كدام صدا مربوط به حالات خشم است و كدام رضا، كدام صدا دليل بر گرسنگى است و كدام نشانۀ تمنّا، با كدام صدا بچههاى خود را فرامىخواند و با كدام صدا آنها را از بروز حادثۀ وحشتناكى خبر مىدهد.
اين قسمت از صداى پرندگان، مورد هيچگونه شك و ترديد نيست و همه كموبيش با آن آشنا هستيم؛ ولى آيات سورۀ نمل ظاهرا مطلبى بيش از اين را بيان مىكند، بحث از سخن