شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٤١ - تَنْهَرْ (ضحى/ ١٠ )
در آيۀ مورد بحث به دو كلمۀ «شرعة» و «منهاج» برمىخوريم كه بين اين دو واژه ظاهرا تفاوتهايى وجود دارد، زيرا «شرع و شرعة» راهى است كه به سوى آب مىرود و به آن منتهى مىشود و اينكه دين را شريعت مىگويند براى اين است كه به حقايق و تعليماتى منتهى مىشود كه آنها مايۀ پاكيزگى و طهارت انسان است و لذا به آنچه در قرآن وارد شده، «شرعة» گفته مىشود، ولى «منهاج» به امورى گفته مىشود كه در سنّت پيامبر (ص) وارد شده و اين تفاوت گرچه جالب به نظر مىرسد، امّا دليل قاطعى برآن در دست نيست. (ج ٤٠٢/٤.)
ن ه ر
تَنْهَرْ : (ضحى/ ١٠.) ●
از مادّۀ «نهر» به معنى «راندن توأم با خشونت» است و بعيد نيست ريشۀ آن با «نهر» به معنى نهر آب جارى يكى باشد، چرا كه آن هم آب را با شدت مىراند.
آيۀ مورد بحث (سؤالكننده را از خود مران) اگرچه مخاطب در آن شخص پيامبر (ص) است، ولى مسلما همگان را شامل مىشود و دستور مىدهد كه به تقاضاى سائلان پاسخ مثبت داده شود، خواه سؤال در مسائل مادى و اقتصادى باشد يا در مسائل علمى و اعتقادى و دينى و بههرحال آنچه شخص در توان دارد بايد به كار گيرد و سؤالكننده را مأيوس نكند و از خود نراند
نَهَرٍ : (قمر/ ٥٤.) *
بر وزن قمر و همچنين نهر (بر وزن قهر) هردو به معنى مجراى آب فراوان است و به همين مناسبت گاهى به فضاى گسترده يا فيض عظيم و نور گسترده «نهر» (بر وزن قمر) گفته شده است.
(●) وَ أَمَّا اَلسّٰائِلَ فَلاٰ تَنْهَرْ. «و سؤالكننده را از خود مران» ضحى/ ١٠.
(*) إِنَّ اَلْمُتَّقِينَ فِي جَنّٰاتٍ وَ نَهَرٍ. «پرهيزگاران در باغها و نهرهاى بهشتى جاى دارند» قمر/ ٥٤.