شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٢٦ - تَوَكَّلْ (نمل/ ٧٩ )
«چيزى در نزد من افضل و برتر از توكّل بر من و خشنودى به آنچه قسمت كردهام، نيست١
(ج ١٤٩/٣، ج ٢٩٥/١٠-٢٩٦ و ٢٩٨، ج ٢٣٩/٢٤.)
تَوَكَّلْ : (نمل/ ٧٩.) ○
گفتيم كه «توكّل» از مادۀ «وكالت» و در منطق قرآن به معنى اعتماد كردن بر خداست و او را ولى و وكيل خود قرار دادن و بر اثر آن از حجم مشكلات و انبوه موانع نهراسيدن، و اين يكى از نشانههاى ايمان است و از عوامل پيروزى و موفقيت در مبارزهها.
توكل بر دو پايه، استوار شده است: يكى قدرت و علم و آگاهى كسى كه انسان بر او اعتماد مىكند و ديگر روشن بودن راهى كه انسان برگزيده است؛ در حقيقت آيۀ مورد بحث خطاب به پيامبر (ص)، مىفرمايد: دليلى ندارد كه ضعف و سستى و ترس و وحشتى به خود راه دهى، تكيهگاه تو خداوندى است كه هم عزيز و شكستناپذير و هم عليم و آگاه است و از سوى ديگر تو بر طريقۀ حق مبين هستى، كسى كه از حق مبين دفاع مىكند، چرا ترس و وحشتى داشته باشد؟ و اگر مىبينى جمعى با تو مخالفند، هرگز نگران مباش، آنها چشم بينا و گوش شنوا و قلب زنده ندارند و اصلا از محدودۀ تبليغ و هدايت خارجند، تنها حقطلبان و عاشقان خدا و تشنگان عدالت به دنبال سرچشمۀ زلال قرآن تو مىآيند تا از آن
(١) مأخذ پيشين، ج ٦٨٣/٢ (ماده توكّل).
(○) فَتَوَكَّلْ عَلَى اَللّٰهِ إِنَّكَ عَلَى اَلْحَقِّ اَلْمُبِينِ. «پس بر خدا توكّل كن كه تو بر طريقۀ حق آشكار هستى» نمل/ ٧٩.