شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٥١ - وَيْلٌ (مرسلات/ ١٥ )
و ى/و ى ك أ ن
وَيْكَأَنَّ : (قصص/ ٨٢.) ○
اين كلمه به هنگام ندامت و پشيمانى يا در موقع تعجّب و شگفتى و يا به وقت حسرت و افسوس به كار مىرود، مثلا در معناى اين كلمه گفته مىشود: واى بر ما، به خطاى خود پى برديم. يا چه اندازه به حقيقت نزديك است و يا اينكه گفته شود: آيا نمىبينى يا نمىدانى؟ (كلمۀ تنبيه).
بعضى گفتهاند «وى» بايد جدا نوشته شود و بعضى معتقدند كه اين كلمه مركب است از «ويك و أن» و كلمۀ «ويك» در اصل «ويلك» بوده كه لام آن حذف و كاف خطاب به آن متصل شده است و به معنى «واى بر تو، بدان كه...» مىباشد.
معمولا كلمۀ «كأنّ» براى تشبيه چيزى است به چيزى، ولى در آيۀ مورد بحث در معناى تشبيه به كار نرفته تا با شك و ترديد مناسبت داشته باشد، بلكه قائممقام تحقيق است و عارى از هرگونه شك و ترديد. (تلخيص از: تبيين اللغات لتبيان الايات)
و ى ل
وَيْلٌ : (مرسلات/ ١٥.) ●
بعضى به معنى «هلاكت» و بعضى به معنى «انواع عذاب» و بعضى آن را به معنى «وادى پرعذابى در جهنّم» تفسير كردهاند. اين كلمه معمولا در مورد حوادث اسفناك به كار مىرود
(○) ... يَقُولُونَ وَيْكَأَنَّ اَللّٰهَ يَبْسُطُ اَلرِّزْقَ لِمَنْ يَشٰاءُ مِنْ عِبٰادِهِ وَ يَقْدِرُ... «مىگفتند: واى بر ما (چه اندازه به حقيقت نزديك است) خداى تعالى روزى را بر هركس از بندگانش بخواهد گسترش مىدهد يا تنگ مىگيرد» قصص/ ٨٢.
(●) وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ. «واى در آن روز بر تكذيبكنندگان» مرسلات/ ١٥.