شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٥ - ن ظ ر
ن ظ ر
يَنْظُرُونَ : (فاطر/ ٤٣.) *
از مادّۀ «نظر»، در اصل به معنى گردش فكر يا انديشه است براى مشاهده يا ادراك چيزى، چنانكه گفته مىشود: نظرت فلم تنظر، يعنى نگاه كردى، ولى در آن تأمل نكردى و به فكر و انديشه نپرداختى، كه معنى تأمل و جستجوگرى در آن افتاده و نيز به معنى معرفت حاصل از جستجوگرى آمده است؛ امّا چنانكه راغب در مفردات مىگويد، «نظر» و «انتظار» هردو به يك معنى مىآيد، مانند آيۀ مورد بحث و نيز آيۀ ٤٩ سورۀ يس كه به معنى «انتظار كشيدن» آمده است:
«آنها جز اين انتظار نمىكشند كه يك صيحۀ عظيم آسمانى فرارسد و آنان را ناگهانى فرو گيرد، در حالى كه مشغول جنگ و جدال در امور دنيايى هستند». (ج ٢٩٥/١٨ و ٤٠٧ - ٤٠٨.)
اُنْظُرْ : (انعام/ ٢٤.) ○
از مادّۀ «نظر» و منظور از «انظر» (نگاه كن) مسلما نگاه كردن با ديدۀ عقل است نه ديدۀ حسّ، زيرا صحنههاى قيامت در دنيا قابل مشاهده نيست.
آيۀ مورد بحث دربارۀ سرنوشت رسواى مشركان دروغگو مىباشد، مىگويد: «درست توجه كن، ببين اينها كارشان به كجا مىرسد كه بكلى از روش و مسلك خويش بيزارى جسته، آن را انكار مىكنند و حتى به خودشان دروغ مىگويند»
(*) ... فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلاّٰ سُنَّتَ اَلْأَوَّلِينَ... «آيا آنها چيزى جز سنّت پيشينيان (و عذابهاى دردناك آنها) را انتظار دارند؟» فاطر/ ٤٣.
(○) اُنْظُرْ كَيْفَ كَذَبُوا عَلىٰ أَنْفُسِهِمْ... «ببين چگونه به خودشان (نيز) دروغ مىگويند» انعام/ ٢٤.