شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٠٤ - مُكَلِّبِينَ (مائده/ ٤ )
مُكَلِّبِينَ : (مائده/ ٤.) ●
اسم فاعل به معنى «تربيتكنندگان و نگاهدارندگان سگهاى شكارى» است و از مادّۀ «كلب» (سگ) گرفته شده و «مكلّب» به فتح لام مشدد، به معنى «سگ تعليميافته» است.
آيۀ مورد بحث، صيد حيوانات صيّاد را كه تحت تعليم قرار گرفتهاند حلال دانسته است و آيه شامل تمام حيواناتى مىشود كه براى شكار كردن تربيت شدهاند، ولى قيد «مكلّبين» در آيه كه به معنى تربيتكنندگان سگهاى شكارى است، آن را اختصاص به سگهاى شكارى مىدهد و به همين دليل صيد كردن با غيرسگهاى شكارى مانند صيد به وسيلۀ بازهاى شكارى و امثال آن را شامل نمىشود، به همين جهت در فقه شيعه تنها، صيد به وسيلۀ سگهاى شكارى مجاز است اگرچه جمعى از مفسّران اهل تسنن، همه را مجاز مىدانند و قيد «مكلّبين» را به معنى وسيعى تفسير كردهاند كه اختصاصى به سگها ندارد، ولى همانطور كه گفتيم مادّۀ اصلى اين لغت، مفهوم آن را مخصوص به تربيت سگهاى شكارى مىكند.
البته اگر حيوانات شكارى ديگر صيدى را از پاى درآورند ولى قبل از آن كه بميرد با آداب شرعى ذبح كنيم حلال است. (ج ٢٧٤/٤-٢٧٥.)
(●) ... وَ مٰا عَلَّمْتُمْ مِنَ اَلْجَوٰارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمّٰا عَلَّمَكُمُ اَللّٰهُ... «و (نيز صيد) حيوانات شكارى از آنچه خداوند به شما تعليم داده به آنها ياد دادهايد (براى شما حلال است» مائده/ ٤.