شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٢٤ - اِمْتَلَأْتِ (ق/ ٣٠ )
م ل أ
اِمْتَلَأْتِ : (ق/ ٣٠.) ●
از «امتلاء» به معنى «پر شدن» گرفته شده است. اين آيه به فراز كوتاه و تكاندهندهاى از حوادث قيامت اشاره مىكند و جهنم را مورد خطاب قرار مىدهد و از او سؤال مىشود:
«آيا پر شدهاى؟»
اين آيه بخوبى نشان مىدهد كه دوزخيان بسيارند و جهنم منظرۀ هولناكى دارد و تهديد الهى جدى است.
دربارۀ اينكه چگونه دوزخ كه موجود فاقد شعورى است مخاطب واقع مىشود بايد گفت كه اين يك نوع تشبيه و بيان زبان حال است، يعنى خداوند به لسان تكوين از جهنم سؤال مىكند و او هم به زبان حال پاسخ مىگويد و نظير اين تعبير در زبانهاى مختلف فراوان است. (ج ٢٧٤/٢٢ تا ٢٧٦.)
مِلْءُ : (آل عمران/ ٩١.) *
به كسر ميم و سكون لام به معنى «چيزى است كه ظرف را پر كند» يا وسعتى است كه
(●) يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ اِمْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ. «به خاطر بياوريد روزى را كه به جهنّم مىگوييم آيا «پر» شدهاى؟ و او مىگويد آيا افزون بر اين هم وجود دارد؟» ق/ ٣٠.
(*) إِنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا وَ مٰاتُوا وَ هُمْ كُفّٰارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ اَلْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ اِفْتَدىٰ بِهِ أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذٰابٌ أَلِيمٌ... «كسانى كه كافر شدند و در حال كفر از دنيا رفتند اگر روى زمين پر از طلا باشد و آن را به عنوان فديه (و كفاره اعمال بد خويش) بپردازند، هرگز از آنها قبول نخواهد شد و براى آنها مجازات دردناك است...» آل عمران/ ٩١.