شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٢٤ - تَوَكَّلْن١٦٤٨ ا (يونس/ ٨٥ )
تَوَكَّلْنٰا : (يونس/ ٨٥.)
از باب تفعّل (توكّل) به معنى واگذارى كار به ديگرى و انتخاب او به وكالت است و مفهوم توكّل اين نيست كه انسان دست از تلاش و كوشش بردارد و به گوشۀ انزوا بخزد و بگويد تكيهگاه من خداست، بلكه مفهوم آن اين است كه هرگاه نهايت تلاش و كوشش خود را به كار بست و نتوانست مشكل را حلّ كند و موانع را از سر راه خود كنار زند، وحشتى به خود راه ندهد و با اتّكا به لطف پروردگار و استمداد از ذات پاك و قدرت بىپايان او، ايستادگى به خرج دهد و به جهاد پيگير خود همچنان ادامه دهد، حتّى در جايى هم كه توانايى دارد، خود را بىنياز از لطف خدا نداند، چرا كه تمام قدرتها از ناحيۀ اوست. (ج ٣٦٧/٨-٣٦٨.)
نَتَوَكَّلَ : (ابراهيم/ ١٢.) *
از «توكّل»، در اصل از مادۀ «وكالت» به معنى انتخاب وكيل كردن است و اين را مىدانيم كه يك وكيل خوب، كسى است كه حدّاقل داراى چهار صفت باشد: آگاهى كافى، امانت، قدرت و دلسوزى.
اين موضوع شايد نياز به تذكر نداشته باشد كه انتخاب يك وكيل مدافع در كارها، در جايى است كه انسان شخصا قادر به دفاع نباشد. در اين موقع از نيروى ديگرى استفاده مىكند و با كمك او به حلّ مشكل خويش مىپردازد.
بنابراين، توكّل كردن بر خدا مفهومى جز اين ندارد كه انسان در برابر مشكلات و حوادث زندگى و دشمنيها و سرسختيهاى مخالفان و پيچيدگيها و احيانا بنبستهايى كه در مسير خود به سوى هدف دارد در جايى كه توانايى بر گشودن آنها ندارد او را وكيل خود سازد و به او تكيه كند و از تلاش و كوشش بازنايستد، بلكه در آنجا هم كه توانى بر انجام كارى
(●) فَقٰالُوا عَلَى اَللّٰهِ تَوَكَّلْنٰا... «(مؤمنان راستين به موسى) گفتند: تنها بر خدا توكّل داريم» يونس/ ٨٥.
(*) وَ مٰا لَنٰا أَلاّٰ نَتَوَكَّلَ عَلَى اَللّٰهِ وَ قَدْ هَدٰانٰا سُبُلَنٰا... «چرا ما بر خدا توكّل نكنيم با اينكه ما را به راههاى (سعادت) مان رهبرى كرده است...» ابراهيم/ ١٢.