شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٢٢ - مَكَّنّ١٦٤٨ اكُمْ (اعراف/ ١٠ )
١
م ك ن
مَكَّنّٰاكُمْ : (اعراف/ ١٠.) ●
از مادّۀ «تمكين» و «تمكين» به معنى فراهم ساختن وسايل و ابزار كار است، اعم از آلات و ادوات لازم يا علم و آگاهى كافى و توان و نيروى جسمى و فكرى.
بنابراين، «تمكين» تنها به اين معنا نيست كه شخصى را در محلى جاى دهند، بلكه به اين معنى است كه تمام وسايل كار را در اختيار او بگذارند، به او قدرت و توانايى بخشند، ابزار كار را فراهم كنند و موانع را برطرف سازند، به مجموع اينها كلمۀ «تمكين» اطلاق مىشود (توانا گردانيدن و نيرو و قدرت بخشيدن و منزلت دادن).
دربارۀ يوسف در قرآن مجيد مىخوانيم:
مَكِينٍ : (تكوير/ ٢٠.) *
از مادّۀ «مكانة» به معنى «مقام و منزلت» است يا به معنى كسى است كه صاحب منزلت و مكانت باشد و بهطورى كه از كلمات راغب در مفردات و بعضى ديگر از مفسران استفاده مىشود
(١) مجمع البيان اين حديث را از ابن عباس نقل كرده و در كتب ديگر مانند تفسير فخر رازى و الميزان و المنار و غير آن (با تفاوتهايى) آمده است.
(●) وَ لَقَدْ مَكَّنّٰاكُمْ فِي اَلْأَرْضِ... «و ما تسلّط و مالكيت و حكومت را براى شما قرار داديم...» اعراف/ ١٠.
(*) إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ ذِي قُوَّةٍ عِنْدَ ذِي اَلْعَرْشِ مَكِينٍ. «كه اين (قرآن) كلام فرستادۀ بزرگوارى است (جبرئيل امين) كه صاحب قدرت است و نزد (خداوند) صاحب عرش، مقام والا دارد» تكوير/ ١٩-٢٠.