شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٥ - كَلِم١٦٤٨ اتُ (كهف/ ١٠٩ )
«پيامبر (ص) ريشۀ اين درخت است و امير مؤمنان على (ع) شاخۀ آن و امامان كه از ذرّيۀ آنها هستند شاخههاى كوچكتر و علم امامان ميوۀ اين درخت است و پيروان باايمان آنها برگهاى اين درختند...»١
كَلِمٰاتُ : (كهف/ ١٠٩.) ●
جمع كلمه در اصل به معنى الفاظى است كه با آن سخن گفته مىشود و يا به تعبير ديگر لفظى است كه دلالت بر معنى دارد، امّا از آنجا كه هريك از موجودات اين جهان دليل بر علم و قدرت پروردگار است گاهى به هر موجودى «كلمة اللّه» اطلاق مىشود، مخصوصا اين تعبير در مورد موجودات مهم و باعظمت بيشتر آمده است.
قرآن مجيد در مورد عيسى مسيح (ع) مىگويد:
... إِنَّمَا اَلْمَسِيحُ عِيسَى اِبْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اَللّٰهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقٰاهٰا إِلىٰ مَرْيَمَ...
در آيۀ مورد بحث، كلمه نيز به همين معنى است، يعنى اشاره به موجودات جهان هستى است كه هركدام حكايت از صفات گوناگون پروردگار مىكند.
در حقيقت قرآن در اين آيه، توجه به اين واقعيت مىدهد كه گمان نبريد عالم هستى محدود به آن است كه شما مىبينيد يا مىدانيد يا احساس مىكنيد، بلكه آن قدر عظمت و گسترش دارد كه اگر درياها مركب شوند و بخواهند نام آن و صفات و ويژگيهاى آنها را بنويسند درياها پايان مىيابند پيش از آنكه موجودات جهان هستى را احصا كرده باشند.
(١) نور الثقلين، ج ٥٣٥/٢.
(●) قُلْ لَوْ كٰانَ اَلْبَحْرُ مِدٰاداً لِكَلِمٰاتِ رَبِّي لَنَفِدَ اَلْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ كَلِمٰاتُ رَبِّي وَ لَوْ جِئْنٰا بِمِثْلِهِ مَدَداً. «بگو اگر درياها براى (نوشتن) كلمات پروردگارم مركب شوند، درياها پايان مىگيرند پيش از آن كه كلمات پروردگارم پايان يابد، هرچند همانند آن (درياها) را به آن اضافه كنيم «كهف/ ١٠٩.