شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣ - أَكْبَرُ (بقره/ ٢١٧ )
به پرستش بتها سرگرم شدند و مستكبران ظالم با اغفال مردم از اين طريق آنان را بهبند كشيدند و مكر بزرگ واقع شد. (ج ٨٢/٢٥.)
أَكْبَرُ : (بقره/ ٢١٧.) ●
اسم تفضيل به معنى «بزرگتر و بالاتر» است. اين واژه ٢٣ بار در قرآن مجيد ذكر شده است و مؤنث آن «كبرى» است كه ٦ بار در آيات قرآن به چشم مىخورد□
آيۀ مورد بحث، ايجاد فتنه و محيط نامساعد كه مردم را به كفر تشويق كند و از ايمان بازگرداند، حتى از قتل بالاتر و مهمتر مىداند
مشركان با ايجاد فتنه و محيط فاسد و آميخته با كفر و بتپرستى در حريم خانۀ خدا و نيز تحت فشار قرار دادن مردم و جلوگيرى از گرايش آنها به آيين توحيد مرتكب گناه مىشدند كه به مراتب از جنگ در ماه حرام كه گناهى بزرگ بهشمار مىآيد، مهمتر است.
و يا در آيۀ ١١٨ سورۀ آل عمران، آنجا كه تأكيد مىفرمايد بيگانگان را محرم اسرار خود قرار ندهيد، مىخوانيم كه آنها «... آنچه از عداوت و دشمنى در دل خود پنهان مىدارند به مراتب از آنچه بر زبان مىآورند بزرگتر است...»
كبر : (مدثر/ ٣٥.) *
بر وزن «گهر» به معنى «عظيم و بزرگ» است. بعضى با توجه به آيۀ مورد بحث گفتهاند كه «سقر» يكى از طبقات بزرگ دوزخ مىباشد، ولى اين تفسير با آنچه از آيات استفاده مىشود سازگار نيست و اين آيه بعد از سوگندهاى سهگانه به چيزى مىپردازد كه سوگند به خاطر آن ياد شده، مىفرمايد:
(●) ... وَ اَلْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ اَلْقَتْلِ... «... و ايجاد فتنه حتى از قتل بالاتر است...» بقره/ ٢١٧.
(□) المعجم الاحصائى لالفاظ القرآن الكريم.
(*) إِنَّهٰا لَإِحْدَى اَلْكُبَرِ. «كه آن از مسائل بزرگ است» مدثر/ ٣٥.