شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٤ - ك ى
حرف «كى» و «كيلا» از حروفى است كه مضارع را نصب مىدهد و واژۀ «كيلا» براى نفى كار است، چنانكه در آيۀ ٧ سورۀ حشر مىخوانيم:*
ك ى د
أَكِيدَنَّ : (انبياء/ ٥٧.) ○
از مادّۀ «كيد» گرفته شده و به معنى «طرح پنهانى و چارهانديشى مخفيانه» است. اين طرح پنهانى از سوى ابراهيم (ع) دربارۀ نابودى بتهاى بتپرستان به اجرا درآمد، چنانكه او قبل از اجراى اين طرح به آنها گفته بود: «به خدا سوگند، من نقشهاى براى نابودى بتهاى شما به هنگامى كه خودتان حاضر نباشيد، خواهم كشيد»، منظورش اين بود كه به آنها با صراحت بفهماند سرانجام از يك فرصت مناسب استفاده خواهم كرد و آنها را درهم خواهم شكست. (ج ٤٣١/١٣.)
كِيدُونِ : (مرسلات/ ٣٩.) ●
از مادّۀ «كيد» (بر وزن صيد) بهطورى كه راغب در مفردات مىگويد، نوعى چارهجويى
(*) دولة (به فتح دال و به ضم دال) به يك معنى است هرچند بعضى ميان اين دو فرق گذاشتهاند، اوّلى را مخصوص اموال و دومى را مربوط به جنگ و مقام دانستهاند و يا اولى را اسم مصدر و دومى را مصدر شمردهاند و بههرحال با واژۀ «تداول» كه به معنى دستبهدست كردن است ريشۀ مشترك دارد. (تفسير نمونه، ج ٥٠٦/٢٣).
(○) وَ تَاللّٰهِ لَأَكِيدَنَّ أَصْنٰامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ. «و به خدا سوگند نقشهاى براى نابودى بتهايتان در غياب شما طرح مىكنم» انبيا/ ٥٧.
(●) فَإِنْ كٰانَ لَكُمْ كَيْدٌ فَكِيدُونِ. «اگر چارهاى در برابر من (براى فرار از چنگال مجازات) داريد انجام دهيد» مرسلات/ ٣٩.