شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٥ - ك ى
بهطورى كه در آيۀ مورد بحث ملاحظه مىشود «نون» در «فكيدون» مكسور است و كسرۀ آن به جاى ياء متكلم مىباشد و در اصل «فكيدونى» بوده، «ياء» حذف شده، و كسره كه دليل آن است باقى مانده و ضمير متكلم طبق ظاهر آيات به ذات پاك خدا برمىگردد و احتمال اينكه به شخص پيغمبر (ص) برگردد بسيار بعيد است.
آيۀ مورد بحث، خطاب به تكذيبكنندگان و مجرمان و گناهكاران در روز قيامت است كه خداوند مىفرمايد: «اكنون اگر شما در برابر من چارهاى براى فرار از چنگال مجازات داريد انجام دهيد» آيا مىتوانيد از قلمرو حكومت من بگريزيد؟ يا مىتوانيد بر قدرت من غلبه كنيد؟ يا توانايى داريد با پرداختن فديهاى آزاد شويد؟ و يا قدرت داريد مأموران حسابرسى را فريب دهيد؟ پس بدانيد كارى از شما ساخته نيست. (ج ٤٢٢/٢٥.)
كيد: (طارق/ ١٥.) *
بر وزن «صيد» به گفتۀ راغب در مفردات «نوعى چارهجويى» است (كه جنبۀ پنهانى دارد و از طريق آماده ساختن مقدمات است) و آن بر دو گونه است: نكوهيده و پسنديده، هرچند استعمال آن در مذموم بيشتر است، ولى درعينحال در ممدوح نيز به كار مىرود، مانند
واژۀ «كيد» به معنى: مكر، تلاش و كوشش و نيز جنگ آمده است، ولى منظور از كيد دشمنان در آيۀ مورد بحث روشن است و قرآن پر است از توطئههاى موذيانه و نقشههاى شرورانۀ آنها، و امّا اينكه منظور از كيد الهى در اينجا چيست؟ بعضى گفتهاند: همان مهلت دادنى است كه سرانجام منتهى به عذاب دردناك مىشود و بعضى آن را به معنى خود عذاب دانستهاند، ولى مناسبتر اين است كه گفته شود منظور همان الطافى است كه شامل حال پيامبر (ص) و مؤمنان مىشد و دشمنان اسلام را غافلگير مىساخت، كوششهاى آنها را
(*) إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْداً وَ أَكِيدُ كَيْداً. «آنها پيوسته حيله مىكنند و من در مقابل آنها چاره مىكنم» طارق/ ١٥-١٦.