شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٢ - م و س ى
م و س ى
«مُوسىٰ» : (اعراف/ ١٠٣.) *
(من اعلام القرآن) نام موسى (ع) ١٣٦ بار در قرآن مجيد تكرار شده و به اين ترتيب نام او بيش از ساير انبيا در قرآن آمده است.
در آيۀ مورد بحث و آيات فراوان ديگر، داستان موسى بن عمران و سرگذشت درگيريهاى او با فرعون و فرعونيان و سرانجام كار آنها بيان شده است.
اگر سرگذشت موسى (ع) در سورۀ اعراف مشروحتر از سرگذشت انبياى ديگر بيان شده به خاطر اين است كه اولا يهود و پيروان موسى بن عمران در محيط نزول قرآن زياد بودهاند و توجيه آنها به سوى اسلام به مراتب لازمتر بود، اگرچه اين سوره در مكه نازل شده است و مكه كانون يهود نبود، ولى بدون شك حضور يهود در مدينه و ساير نقاط حجاز اثر وسيعى در محيط مكه نيز مىگذارد، و ثانيا قيام پيامبر اسلام (ص) شباهت بيشترى به قيام موسى بن عمران داشت.
درهرحال علاوه بر سورۀ اعراف، در سورههاى ديگرى مانند بقره، طه، شعرا، نمل، قصص و سورههاى ديگر به قسمتهاى مختلف سرگذشت عبرتانگيز موسى (ع) اشاره شده است و اگر آيات هر سوره را جداگانه مورد بررسى قرار دهيم و سپس كنار هم بچينيم خواهيم ديد كه برخلاف آنچه بعضى تصور مىكنند جنبۀ تكرار ندارد، بلكه در هر سوره به تناسب بحثى كه در آن سوره مطرح بوده به عنوان شاهد به قسمتى از اين سرگذشت پرماجرا اشاره شده است.
ضمنا چون كشور مصر وسيعتر و مردم مصر داراى تمدن پيشرفتهترى از قوم نوح و هود و شعيب و مانند آنها بودند و مقاومت دستگاه فراعنه به همين نسبت بيشتر بود، قيام موسى بن عمران از اهميّت بيشترى برخوردار است و نكات عبرتانگيز فراوانترى دربر دارد، لذا به
(*) ثُمَّ بَعَثْنٰا مِنْ بَعْدِهِمْ مُوسىٰ بِآيٰاتِنٰا إِلىٰ فِرْعَوْنَ وَ مَلاَئِهِ... «سپس به دنبال آنها (يعنى پيامبران پيشين) موسى را با آيات خويش به سوى فرعون و اطرافيان او فرستاديم...» اعراف/ ١٠٣.