شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٦٦ - ميسر (بقره/ ٢١٩ )
مَيْسَرَةٍ : (بقره/ ٢٨٠.)
در اصل از مادۀ «يسر» به معنى «آسانى» و در آيۀ مورد بحث به معنى «فراخدستى و توانگرى» است كه اين تعبير نيز در معناى «آسانى» نهفته است.
آيه، تصريح بر آن دارد كه «اگر (بدهكار) قدرت پرداخت نداشته باشد او را تا هنگام توانايى مهلت دهيد»
در اين آيه به دنبال بيان حق طلبكار، در گرفتن اصل سرمايه (بدون سود) يكى از حقوق بدهكاران را بيان مىفرمايد، كه اگر آنها از پرداختن بدهى خود عاجز باشند، نه تنها نبايد به رسم جاهليت سود تازهاى بر آنها بست و آنها را تحت فشار قرار داد، بلكه بايد براى پرداختن اصل بدهى نيز به آنها مهلت داده شود، تا به هنگام قدرت و توانايى اقدام به پرداخت بدهى خود كنند، حتّى در قوانين اسلامى كه در واقع روشنگر مفهوم اين آيه است تصريح شده كه هيچگاه نمىتوان خانه و وسايل ضرورى زندگى افراد را به خاطر بدهى آنها توقيف كرد و از آنها گرفت، بلكه طلبكاران تنها از مازاد آن مىتوانند حق خود را بگيرند و اين يك نوع حمايت از حقوق طبقات ضعيف اجتماع است. (ج ٢٧٩/٢-٢٨٠.)
ميسر : (بقره/ ٢١٩.) ○
از مادۀ «يسر» است و اين ماده هم به معنى «سهل و آسان» و هم به معنى «قماربازى» آمده است و به نظر مىرسد كه به معنى اول همان سهل و آسان باشد، منتها نظر به اينكه شخص قمارباز به آسانى به مال و ثروتى مىرسد و همچنين به آسانى مال خود را از دست مىدهد، از اينرو به قمار «ميسر» گفته مىشود.
خداوند در اين قسمت از آيۀ مورد بحث، حكم تحريم خمر و قمار را با نرمش و مدارا
(*) وَ إِنْ كٰانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلىٰ مَيْسَرَةٍ... بقره/ ٢٨٠.
(○) يَسْئَلُونَكَ عَنِ اَلْخَمْرِ وَ اَلْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمٰا إِثْمٌ كَبِيرٌ... «دربارۀ شراب و قمار از تو سؤال مىكنند، بگو: در آنها گناه بزرگى است...» بقره/ ٢١٩.