شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠ - كذب (نحل/ ١٠٥ )
١
امام حسن عسكرى (ع) مىفرمايد: «تمام پليديها در اتاقى قرار داده شده و كليد آن دروغ است»٢
رابطۀ دروغ و گناهان ديگر از اين نظر است كه انسان گناهكار هرگز نمىتواند، راستگو باشد، چرا كه راستگويى موجب رسوايى اوست و براى پوشاندن آثار گناه معمولا بايد به دروغ متوسل شود، و به عبارت ديگر، دروغ انسان را در مقابل گناه آزاد مىكند و راستگويى محدود.
اتفاقا اين حقيقت در حديثى كه از پيامبر (ص) نقل شده كاملا تجسّميافته، حديث چنين است:
شخصى به حضور پيامبر (ص) رسيد، عرض كرد نماز نمىخوانم و عمل منافى عفت انجام مىدهم، دروغ هم مىگويم! كدام را اوّل ترك گويم؟ پيامبر (ص) فرمود: دروغ. او در محضر پيامبر (ص) تعهد كرد كه هرگز دروغ نگويد. هنگامى كه خارج شد وسوسههاى شيطانى براى عمل منافى عفّت در دل او پيدا شد، امّا بلافاصله در اين فكر فرو رفت كه اگر فردا پيامبر (ص) از او در اين باره سؤال كند چه بگويد، بگويد چنين عملى را مرتكب نشده است، اينكه دروغ است و اگر راست بگويد حدّ بر او جارى مىشود و همينگونه در رابطه با ساير كارهاى خلاف... با خود انديشيد و از ارتكاب به كارهاى خلاف اجتناب كرد و ترك دروغ سبب ترك گناهان او شد. (ج ٤١٢/١١ تا ٤١٤.)
كٰاذِبَةٌ : (واقعه/ ٢.) *
واژۀ «كاذبة» را بعضى در اين آيه به معنى مصدرى گرفتهاند، مانند عافية و عاقبة، اشاره به اينكه وقوع قيامت آنچنان ظاهر و آشكار خواهد بود كه هيچگونه جاى تكذيب و گفتگو
(١) اصول كافى، ج ٢٥٤/٢.
(٢) جامع السعادات، ج ٢٣٣/٢.
(*) إِذٰا وَقَعَتِ اَلْوٰاقِعَةُ لَيْسَ لِوَقْعَتِهٰا كٰاذِبَةٌ. واقعه/ ١ و ٢.