شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٧٩ - ى م م
يمّ: (اعراف/ ١٣٦.) *
بهطورى كه از متون لغت و كتب احاديث استفاده مىشود «يم» به معنى درياست و بر رودخانههاى عظيم همانند نيل اطلاق مىشود، تا آنجا كه خداوند به قلب مادر موسى چنين الهام كرد: «او را در صندوقى بيفكن و آن صندوق را به دريا بينداز»
امّا در اينكه «يم» يك لغت عربى است يا سريانى يا هيروگليفى، در ميان دانشمندان گفتگوست، نويسندۀ المنار از يكى از دانشمندان معروف مصرى كه وجوه اشتراك لغات هيروگليفى و عربى را جمعآورى و نيز كتاب معجم الكبير را در اين زمينه تأليف كرده است، نقل مىكند كه او پس از تحقيق به اين نتيجه رسيده كه لغت «يم» در زبان قديم مصر به معنى دريا بوده است. (ج ٣٢٧/٦، ج ١٩٩/١٣ و ٢٥٩، ج ٣٦٤/٢٢.)
ى م ن
يمين : (صافات/ ٢٨.) ○
به معنى «دست راست» يا «سمت راست» است:
از اين نظر به دست راست «يمين» گفتهاند كه انسان غالب كارهاى خود را با آن انجام مىدهد و كنايه از قدرت و قوت است و «سوگند» را «يمين» مىگويند، چرا كه ظاهرا به هنگام سوگند با دست راست اشاره مىكردند. اين كلمه در ميان عرب گاهى كنايه از خير و
(*) فَانْتَقَمْنٰا مِنْهُمْ فَأَغْرَقْنٰاهُمْ فِي اَلْيَمِّ... «سرانجام ما از آنها (از فرعونيان) انتقام گرفتيم و آنها را در دريا غرق كرديم...» اعراف/ ١٣٦.
(○) قٰالُوا إِنَّكُمْ كُنْتُمْ تَأْتُونَنٰا عَنِ اَلْيَمِينِ. «گروهى مىگويند: (شما رهبران گمراه ما) از طريق خيرخواهى و نيكى وارد شديد (امّا جز مكر و فريب چيزى در كارتان نبود)» صافات/ ٢٨.