شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٤١ - ولايت (كهف/ ٤٤ )
با توجه به كلمۀ «اولياء» (جمع ولى) كه به معنى نزديكى فوق العاده ميان دو چيز است، به معنى دوستى و همپيمانى و سرپرستى نيز آمده است، بنابراين منظور از آن در آيۀ فوق، اين نيست كه مسلمانان هيچگونه رابطۀ تجارى و اجتماعى با يهود و مسيحيان نداشته باشند، بلكه منظور اين است كه با آنها همپيمان نگردند و در برابر دشمنان روى دوستى آنها تكيه نكنند○
مسألۀ «همپيمانى» در ميان عرب در آن زمان رواج كامل داشت و از آن به «ولاء» تعبير مىشد. (ج ٤٠٩/٤، ج ٣٣٣/٨.)
ولايت: (كهف/ ٤٤.) ●
به معنى «سرپرستى و حاكميت» است. در حديث معروفى كه از امام باقر (ع) نقل شده هنگامىكه از اركان اصلى اسلام به ميان مىآورد «ولايت» (رهبرى) را پنجمين و مهمترين ركن معرفى مىكند، در حالى كه نماز كه معرف پيوند خلق با خالق است و روزه كه رمز مبارزه با شهوات است و زكات كه پيوند خلق با خلق است و حج كه جنبههاى اجتماعى اسلام را بيان مىكند چهار ركن اصلى ديگر.
سپس امام (ع) اضافه مىكند: «هيچچيز به اندازۀ ولايت و رهبرى اهميّت ندارد» (چرا كه اجراى اصول ديگر در سايۀ آن خواهد بود١
خداوند براى هر عصر و زمانى رهبرى براى نجات و هدايت انسانها قرار داده، چرا كه حكمت او ايجاب مىكند فرمان سعادت، بدون ضامن اجرا نباشد، امّا مهمّ اين است كه
(○) دربارۀ «اولياء» در تفسير نمونه، ذيل آيۀ ٢٨ سورۀ آل عمران (ج ٣٧٢/٢) سخن گفته شده است.
(●) هُنٰالِكَ اَلْوَلاٰيَةُ لِلّٰهِ اَلْحَقِّ... «در اين هنگام ثابت شد كه ولايت (و سرپرستى و قدرت) از آن خداوند حق است...» كهف/ ٤٤.
(١) اصول كافى، ج ١٥/٢.