شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٣٩ - وَلِيُّ (بقره/ ٢٥٧ )
از اينجا روشن مىشود كه منظور از «ولى» در آيۀ فوق، ولايت به معنى «سرپرستى و تصرّف و رهبرى مادى و معنوى» است، بويژه آنكه اين ولايت در رديف ولايت پيامبر (ص) و ولايت خدا قرار گرفته و هرسه با يك جمله ادا شده است و به اين ترتيب، آيه از آياتى است كه به عنوان يك نص قرآنى، دلالت بر ولايت و امامت على (ع) مىكند و در اينجا بحثهاى مهمّى است كه بايد بهطور جداگانه، مورد بررسى قرار گيرد*
وَلِيٍّ و وٰاقٍ : (رعد/ ٣٧.) ○
واژۀ «ولى» به معنى «سرپرست و حافظ» و «واق» (اسم فاعل از مادۀ وقاية) به معنى «نگاهدارنده»، گرچه از نظر معنى با يكديگر شبيهند، ولى اين تفاوت را دارند كه يكى جنبۀ اثباتى را بيان مىكند و ديگرى جنبۀ نفى را، يكى به معنى نصرت و يارى است و ديگرى به معنى دفاع و نگهدارى.
آيۀ مورد بحث، خطاب به پيامبر اكرم (ص) است. (ج ٢٣٨/١٠.)
وَلِيٍّ و نَصِيرٍ : (شورى/ ٨.) ●
دو واژۀ «ولى» و «نصير» كه غالبا در پايان بعضى از آيات به چشم مىخورد تفاوتهايى با يكديگر دارد. مرحوم طبرسى در مجمع البيان مىگويد: «ولى كسى است كه بدون درخواست به انسان كمك مىكند، امّا «نصير» اعم از آن است، گاه با درخواست و گاه بدون درخواست كمك مىكند» بلكه مىتوان گفت با توجه به مقابلۀ اين دو كلمه، «ولى» اشاره به سرپرستى
(*) براى اطلاع بيشتر، رك: تفسير نمونه، جلد چهارم، صفحۀ ٤٢٤ بهبعد.
(○) ... مٰا لَكَ مِنَ اَللّٰهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لاٰ وٰاقٍ. «هيچكس در برابر خدا، قدرت حمايت از تو و نگهداريت را نخواهد داشت» رعد/ ٣٧.
(●) ... وَ اَلظّٰالِمُونَ مٰا لَهُمْ مِنْ وَلِيٍّ وَ لاٰ نَصِيرٍ. «و براى ظالمان ولى و ياورى نيست» شورى/ ٨.