شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٢٩ - يُولِجُ (حج/ ٦١ )
يُولِجُ : (حج/ ٦١.) ○
از مادۀ «ايلاج» و آن هم از مادۀ «ولوج» گرفته شده است، «ولوج» به معنى «داخل شدن» و «نفوذ كردن» و «ايلاج» به معنى «داخل كردن» و «نفوذ دادن» است.
همانگونه كه پيش از اين گفتيم، آيۀ مورد بحث اشاره به دگرگونيهاى تدريجى و كاملا منظم و حسابشدۀ شب و روز در فصول مختلف سال است كه از يكى كاسته و به ديگرى افزوده مىشود و طول شب و روز را در سال تغيير مىدهد. امّا اين احتمال نيز وجود دارد كه اشاره به مسألۀ طلوع و غروب آفتاب باشد و آن اينكه به هنگام طلوع و غروب آفتاب هرگز تغيير نظام نور و ظلمت دفعة رخ نمىدهد تا براى انسانها و موجودات ديگر، موجب انواع مشكلات گردد، بلكه اين امر به صورت تدريجى رخ مىدهد، گويى روز تدريجا وارد شب مىگردد و لشكر نور بر سپاهيان ظلمت چيره مىشود يا به عكس هنگام غروب آفتاب نخست نور از قشر پايين جو برچيده مىشود و هوا كمى تاريك مىگردد و تدريجا از طبقۀ بالاتر تا آخرين شعاع خورشيد برچيده مىشود و لشكر ظلمت همهجا را تسخير مىكند و اگر اين موضوع نبود، طلوع و غروب آفتاب در يك لحظۀ زودگذر انجام مىگرفت و انتقال ناگهانى از شب به روز و روز به شب، هم از نظر جسمى و روحى براى انسان زيانبار بود و هم از نظر نظام اجتماعى اين تغيير سريع و بىمقدمه مشكلات فراوان بهوجود مىآورد و بههرحال جمع ميان دو تفسير در مفهوم آيۀ مورد بحث بلامانع است. (ج ١٥٣/١٤-١٥٤، ج ٨٠/١٧، ج ٣٠٩/٢٣.)
وَلِيجَةً : (توبه/ ١٦.) *
از مادۀ «ولوج» به معنى «دخول» است و به كسى گفته مىشود كه محرم اسرار و
(○) ... يُولِجُ اَللَّيْلَ فِي اَلنَّهٰارِ وَ يُولِجُ اَلنَّهٰارَ فِي اَللَّيْلِ... «خداوند شب را در روز و روز را در شب داخل مىكند» حج/ ٦١.
(*) ... وَ لَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اَللّٰهِ وَ لاٰ رَسُولِهِ وَ لاَ اَلْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً... «و غير از خدا و رسولش و مؤمنان، هيچ محرم اسرارى نگرفتند» توبه/ ١٦.