شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٩ - هُمَزَةٍ (همزه/ ١ )
ه م ر
مُنْهَمِرٍ : (قمر/ ١١.) ●
اسم فاعل، در اصل از مادّۀ «همر» (بر وزن صبر) به معنى «فروريختن شديد اشك يا آب» است. اين تعبير در مورد دوشيدن پستان حيوانات تا آخرين قطره نيز به كار مىرود.
آيۀ مورد بحث دربارۀ مجازات قوم سركش نوح (ع) است كه او از درگاه پروردگار براى آنها تقاضاى عذاب كرد و خداوند به دنبال درخواست نوح (ع) درهاى آسمان را گشود و بارانى شديد و پياپى فروباريد.
تعبير به گشودن درهاى آسمان تعبير بسيار زيبايى است كه به هنگام نزول بارانهاى شديد به كار مىرود، همانگونه كه در فارسى مىگوييم: گويى درهاى آسمان باز شده و هرچه آب هست فرومىبارد.
عجب اينكه در بعضى از گفتههاى مفسران آمده است كه آنها، سالها گرفتار خشكسالى بودند و در انتظار باران، كه ناگهان بارانى فروباريد امّا بارانى مرگزا نه احياگر١
ه م ز
هُمَزَةٍ : (همزه/ ١.) ○
صيغۀ مبالغه از مادۀ «همز» در اصل به معنى «شكستن» است و از آنجا كه افراد عيبجو و غيبتكننده شخصيت ديگران را درهم مىشكنند به آنها «همزة» اطلاق شده است.
(●) فَفَتَحْنٰا أَبْوٰابَ اَلسَّمٰاءِ بِمٰاءٍ مُنْهَمِرٍ. «در اين هنگام درهاى آسمان را گشوديم و آبى فراوان و پىدرپى فروباريد» قمر/ ١١.
(١) روح المعانى، ذيل آيۀ مورد بحث.
(○) وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ. «واى بر هر عيبجوى مسخرهكنندهاى» همزه/ ١.