شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣١٨ - مَكَرْن١٦٤٨ ا (نمل/ ٥٠ )
آيۀ مورد بحث در زمينۀ نقشههاى مخفيانۀ مشركان دربارۀ رسول خداست، مىفرمايد:
«آنها نقشه مىكشند و چاره مىانديشند و خداوند هم چارهجويى و تدبير مىكند و او بهترين چارهجويان و مدبّران است»
در آيۀ ١٢٣ سورۀ انعام●
جملۀ «ليمكروا» (تا مكر و نيرنگ به كار زنند) به معنى سرانجام و عاقبت كار آنهاست نه هدف از خلقت آنان١
در آيۀ ١٠ سورۀ فاطر به جملۀ «يمكرون» برمىخوريم، مىفرمايد: «و آنها كه نقشههاى سوء مىكشند، عذاب شديدى براى آنهاست»
مادۀ «مكر» گرچه در لغت به معنى هرگونه چارهانديشى است، امّا در مواردى به معنى چارهانديشهاى توأم با افساد به كار مىرود كه آيۀ فوق يكى از مصاديق آن است. (ج ٤٢٨/٥، ج ١٤٨/٧، ج ١٩٦/١٨.)
مكر الهى چيست؟: (آل عمران/ ٥٤.) *
گفتيم كه «مكر» در لغت عرب با آنچه در فارسى امروز از آن مىفهميم تفاوت بسيار
(●) وَ كَذٰلِكَ جَعَلْنٰا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكٰابِرَ مُجْرِمِيهٰا لِيَمْكُرُوا فِيهٰا... انعام/ ١٢٣.
(١) به اصطلاح «لام» لام غايت نيست، بلكه لام عاقبت است كه در قرآن نمونههاى متعددى دارد.
(*) وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اَللّٰهُ وَ اَللّٰهُ خَيْرُ اَلْمٰاكِرِينَ. «و (يهود و دشمنان مسيح براى نابودى او و آيينش) نقشه كشيدند و خداوند چارهجويى كرد و خداوند بهترين چارهجويان است» آل عمران/ ٥٤.