شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٩٠ - القاب (حجرات/ ١١ )
ل ق ب
القاب : (حجرات/ ١١.) ○
جمع «لقب» است و لقب نامى است كه براى شخص غير از نام اصلى برمىگزينند.
بسيارى از افراد بىبندوبار در گذشته اصرار داشتند و هماكنون نيز شايع است كه بر ديگران القاب زشتى بگذارند و از اين طريق آنها را تحقير كنند، شخصيّتشان را بكوبند و يا احيانا از آنان انتقام گيرند و يا اگر كسى در سابق كار بدى داشته سپس توبه كرده و كاملا پاك شده باز هم لقبى كه بازگوكنندۀ وضع سابق باشد بر او بگذارند.
اسلام صريحا از اين عمل زشت نهى مىكند و هر اسم و لقبى را كه كوچكترين مفهوم نامطلوبى دارد و مايۀ تحقير مسلمانى است ممنوع شمرده.
در حديثى آمده است كه روزى «صفيه» دختر «حيى بن اخطب» (همان زن يهودى كه بعد از ماجراى فتح خيبر مسلمان شد و به همسرى پيامبر اسلام (ص) درآمد) روزى خدمت پيامبر (ص) آمد در حالى كه اشك مىريخت. پيامبر (ص) از ماجرا پرسيد، گفت: عايشه مرا سرزنش مىكند و مىگويد: «اى يهودىزاده» پيامبر (ص) فرمود: چرا نگفتى پدرم هارون است و عمويم موسى و همسرم محمد (ص)؟ و در اينجا بود كه آيۀ مورد بحث نازل شد١
به همين خاطر در پايان آيه مىافزايد: «بسيار بد است كه بر كسى بعد از ايمان آوردن نام
(○) ... وَ لاٰ تَنٰابَزُوا بِالْأَلْقٰابِ... «و يكديگر را با القاب زشت و ناپسند ياد نكنيد» حجرات ج/ ١١.
(١) مجمع البيان، ج ١٣٦/٩.