شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٧ - ك١٦٤٨ الُوهُمْ (مطففين/ ٣ )
ابن عباس مىگويد: هنگامى كه پيامبر اكرم (ص) وارد مدينه شد بسيارى از مردم سخت آلودۀ كمفروشى بودند، خداوند آيات مورد بحث را نازل فرمود و آنها پذيرفتند و كمفروشى را ترك كردند.
قابل توجه اينكه: در مورد گرفتن حق، تنها سخن از «كيل» است، ولى در مورد پرداختن، سخن از «كيل» و «وزن» هردو به ميان آمده، اين تفاوت تعبير، ممكن است به يكى از دو دليل زير باشد:
نخست اينكه خريداران عمده در زمانهاى گذشته بيشتر از «كيل» استفاده مىكردند، زيرا ترازوهاى بزرگى كه بتواند وزنهاى زياد را بسنجد وجود نداشت، امّا پيمانههاى بزرگ به آسانى يافت مىشد، ولى به هنگام فروش هم عمدهفروشى داشتند (با كيل) و هم خرده فروشى (با وزن).
ديگر اينكه براى گرفتن حق استفاده از پيمانه مناسبتر است، چرا كه تقلب در آن مشكلتر مىباشد، ولى براى كمفروشى استفاده از وزن معمولتر است، چرا كه امكان تقلب در آن بيشتر مىباشد.
اين نكته قابل توجه است كه آيات مورد بحث گرچه تنها از كمفروشى در مورد كيل و وزن سخن مىگويد، ولى بدون شك مفهوم آيه وسيع است و هرگونه كمفروشى را هرچند در معدودات (چيزهايى را كه با عدد مىفروشند) نيز شامل مىشود، بلكه بعيد نيست كه اين موضوع در مورد كسانى كه از كار خود مىدزدند صادق است، حتى بعضى هرگونه تجاوز از حدود الهى و كموكسر گذاشتن در روابط اجتماعى و اخلاقى و عبادى را مشمول آن مىدانند١
(١) مجمع البيان، ج ٤٥٢/١٠.