شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٩ - أَه١٦٤٨ انَنِ (فجر/ ١٦ )
مُهِينٌ : (نساء/ ١٤.) *
اسم فاعل به معنى «خواركننده آميخته با توهين» است كه در اصل از مادّۀ «هون» گرفته شده و پيش از اين دربارۀ آن سخن گفتيم. اين واژه ١٤ بار در قرآن تكرار شده و عجيب آنكه در تمام موارد همراه با «عذاب» آمده است و عذاب مهين، عذابى است خفتبار و توهينآميز و امّا واژۀ «مهان» (خوارشده) كه اسم مفعول از همان ماده است، فقط يكبار در آيۀ ٦٩ سورۀ فرقان آمده، آنجا كه مىگويد:
«چنين كسى عذاب او در قيامت مضاعف مىشود و با خوارى هميشه در آن خواهد ماند».
منظور از مضاعف بودن عذاب و تحقير و مهانت و خلود در اين آيه دربارۀ كسى است كه به خدا شرك آورده و قتل نفس كرده و مرتكب زنا شده است. (نمونه ج ١٥٨/١٥-١٥٩ و ساير منابع)
ه و ى
هَوىٰ : (طه/ ٨١.) ●
از مادۀ «هوىّ» در اصل به معنى «سقوط كردن از بلندى» است كه معمولا نتيجۀ آن، نابودى است، آيه دربارۀ خشم خدا نسبت به طغيانگران و ناسپاسان است، مىگويد:
«هركس غضب من بر او وارد شود سقوط مىكند»
در اينجا اشاره به سقوط مقامى و دورى از قرب پروردگار و رانده شدن از درگاهش مىباشد.
(*) ... وَ لَهُ عَذٰابٌ مُهِينٌ. «و براى او (شخص متجاوز و متمرد) مجازات توهينآميزى است» نساء/ ١٤.
(●) ... وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ غَضَبِي فَقَدْ هَوىٰ. «و هركس غضبم بر او وارد شود سقوط مىكند» طه/ ٨١.