شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٣ - نَعْمَةٍ (دخان/ ٢٧ )
نِعْمَتَ : (ابراهيم/ ٢٨.) *
به معنى «رفاه و خوشى و آسايش زندگى» است و در تعبيرات معمولى گفته مىشود فلان شخص نعمت خدا را كفران كرد، كفران نعمت تنها به اين نيست كه انسان ناسپاسى خدا گويد، بلكه هرگونه بهرهگيرى انحرافى و سوءاستفاده از نعمت، كفران نعمت است و ناسپاسى در درجۀ دوم قرار دارد و همچنين است، سپاسگويى با زبان كه در درجۀ بعد است، اگر هزاربار با زبان الحمد للّه بگويى، ولى عملا از نعمت سوءاستفاده كنى كفران نعمت كردهاى.
در آيۀ مورد بحث مىخوانيم «آنها نعمت خدا را تبديل به كفر و كفران كردند»، يعنى آنها لازم بود كه در برابر نعمتهاى پروردگار شكرگزار باشند، امّا اين شكر را تبديل به كفران كردند و در حقيقت، آنها خود نعمت را مبدّل به كفر ساختند، چرا كه نعمتهاى الهى وسايلى است كه طرز برداشت آنها بستگى به ارادۀ خود انسان دارد، همانگونه كه ممكن است از نعمتها در مسير ايمان و خوشبختى و نيكى بهرهبردارى كرد، در مسير كفر و ظلم و بدى هم مىتوان آنها را به كار گرفت، اين نعمتها همچون مواد اوّليه هستند كه با كمك آنها همهگونه محصول و فراورده مىتوان تهيه كرد، ولى در اصل براى خير و سعادت آفريده شدهاند.
در آيۀ ٢١١ سورۀ بقره دربارۀ تبديل نعمت به كفر مىخوانيم:
اين آيه اشاره به روش بنى اسرائيل كرده است كه آنها پس از دريافت آن همه آيات روشن
(*) أَ لَمْ تَرَ إِلَى اَلَّذِينَ بَدَّلُوا نِعْمَتَ اَللّٰهِ كُفْراً... «آيا نديدى كسانى را كه نعمت خدا را به كفران تبديل كردند...؟» ابراهيم/ ٢٨.