شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٧٨ - أَنْبَتَتْ (حج/ ٥ )
أَنْبَتَكُمْ : (نوح/ ١٧.) *
از «انبات» (روياندن) و همانطور كه در قبل اشاره كرديم به معنى آفريدن و ايجاد كردن به كار رفته است، چنانكه در آيۀ مورد بحث مىخوانيم: «خداوند شما را همچون گياهى از زمين رويانيد (آفريد)»
تعبير به «انبات» و رويانيدن، در مورد انسان، به خاطر آن است كه اولا آفرينش نخستين انسان از خاك است و ثانيا تمام مواد غذايى كه انسان مىخورد و به كمك آن رشد و نمو مىكند از زمين است يا مستقيما مانند سبزيها و دانههاى غذايى و ميوهها، و يا بهطور غيرمستقيم مانند گوشت حيوانات، و ثالثا شباهت زيادى در ميان انسان و گياه وجود دارد و بسيارى از قوانينى كه حاكم بر تغذيه و توليدمثل و نمو و رشد گياهان است بر انسان نيز حكمفرماست. اين تعبير در مورد انسان بسيار پرمعنى است و نشان مىدهد كه كار خداوند در مسألۀ هدايت فقط كار يك معلم و استاد نيست، بلكه همچون كار يك باغبان است كه بذرهاى گياهان را در محيط مساعد قرار مىدهد تا استعدادهاى نهفتۀ آنها شكوفا شود.
در مورد حضرت مريم نيز در آيۀ ٣٧ سورۀ آل عمران مىخوانيم:
تعبير به «انبات» (رويانيدن) در مورد پرورش مريم، اشاره به جنبههاى تكامل معنوى و روحانى و اخلاقى مريم است.
اين جمله ضمنا اشاره به نكتۀ لطيفى مىكند و آن اينكه كار خداوند، «انبات» و رويانيدن است، يعنى همانطور كه در درون بذر گلها و گياهان، استعدادهاى شايستهاى نهفته است كه در زير نظر باغبان، پرورش مىيابند و خود را آشكار مىسازند، در درون
(*) وَ اَللّٰهُ أَنْبَتَكُمْ مِنَ اَلْأَرْضِ نَبٰاتاً. «و خداوند شما را همچون گياهى از زمين رويانيد» نوح/ ١٧.